Binnendieze-evenement: 'Woorden op Water'

Printerversie
Gepubliceerd op: 06-07-2004 Met een literaire boottocht 'Woorden op Water' zet de Kring Vrienden van ’s-Hertogenbosch dat idee van vijf jaar geleden voort. Dat begon olv Gerard Monte [27 augustus 2001] en kent elk jaar nieuwe literaire gidsen. Dit seizoen heeft die opzet het onderwerp ‘Middeleeuwen’. De gidsen/vertellers zijn achtereenvolgens: drs. Erwin Verzantvoort [6 juli], Eric Borrias [7 juli] met ‘Spanning’ en eigen gedichten van/door Jan Willard [8 juli] en ten slotte : drs. Jan van Laarhoven van het Noordbrabants Museum leest gedichten voor over de late middeleeuwen[9 juli] met onder meer Jeroen Bosch als thema. 

Start bij de opstapplaats in de Molenstraat en na afloop napraten met de vertellers.

Directeur Noordbrabants Museum Jan van Laarhoven verdiept in zijn teksten, merendeels laat-middeleeuwse gedichten uit de tijd waarin Jeroen Bosch leefde.


foto's © gerard monté, 9 juli 2004.
Onder de belangstellenden ook Jan Bruens die het tweede jaar de speciale gast was. Bruens blonk toen uit in het op een speelse en vaak luchtige manier voorlezen van poëzie.

Deze editie- juli 2004- van de literaire vaartochten kende geen overweldigende belangstelling, maar was door de voordracht van vier bekende Bosschenaren wel erg gevarieerd. 

Rechts: de Bogen van de Kruisbroedershekel en de Casinotuin met de 'Brug der Zuchten', een naam afgeleid van  de vrijende paartjes die dit als domein kozen.

Pissende toeschouwer...
Treffend was het moment waarop de boot langs de Casinotuin voer, het meest hallucinerende plekje in de stad, waar het geluid van lallende mannen ons al tegemoet kwam, zodra we 'de Brug der Zuchten' waren gepasseerd. Daar riep een man vanuit de struiken: 'Vaar een bietje deur, want ik stao hier te pissen!..'.
Een realistischer fragment had deze editie van 'Woorden op water' niet kunnen treffen.

Gastheer Ruud Bokeloh verwelkomde in de boot die de historische route volgde, Van Laarhoven met wie hij '...verguld was dat hij voor ons zijn keuze aan gedichten zal voordragen..'.Van Laarhoven koos voor Jeroen Bosch omdat hij een kunstenaar is die voor ons moeilijk te vatten is. Om hem te begrijpen moet je én veel boeken lezen én de tijd bestuderen waarin Bosch leefde. Dat was kort na de Bossche Gouden Eeuw [rond 1500], ook wel de herfsttij der middeleeuwen genoemd.
Jan van Laarhoven plaatste regelmatig die tijd in het toenmalige perspectief van oorlogen, ellende en ziekten. De mens leefde hier tijdelijk. Men was voorbestemd voor de hemel of de hel. Die thema's komen vaak voor op schilderijen van Bosch en diens tijdgenoten.
Bosch registreerde wat een doorsnee burger beleefde en doormaakte. Men leefde in diepe ellende door de pest, de oorlogen en andere tegenslagen. Bosch verachtte carnaval, hij wilde niets met de geestelijkheid te maken hebben en persifleerde hen als dikke, gulzige priesters. aldus Van Laarhoven, die Bosch meer als calvinist dan als een Bourgondische Brabander karakteriseerde.


De nazit in het bomerslokaal aan de Molenstraat. 2e vl.: Ilonka de Ridder, hoofd afdeling Communicatie van de Kring Vrienden van 's-Hertogenbosch.  
Van Laarhoven signeert de daarvoor speciaal voor deze editie 'Woorden op Water' geproduceerde tekstboekjes, die pas na afloop van de tocht door Ruud Bokelo [foto rechts boven blauw overhemd] werden uitgedeeld.. Van Laarhoven na de tocht.
 
foto's © gerard monté, 9 juli 2004.

De thema's uit die tijd komen bijv. voor in de strofe:
Een aardse glans is slechts een korte tijd beschoren
wat zij aan vreugde biedt, vliegt als een schaduw heen.
Ook leidt die glans ons af, van loon in 't eeuwig leven.
De mens geraakt erdoor op het verkeerde pad.

*Ook van de Bossche kanunnik Jan van Wintelroy [15233-1567] las Van Laarhoven een gedicht voor. De dichter Van Wintelrooy was een priester in dienst van de Sint Jan.

De wereld op z'n kop!
Het geboortejaar van Jeroen Bosch vormde tevens de omslag in de wereld: Columbus ontdekte Amerika, Blau maakte de eerste wereldbol. Voorheen dacht men dat de aarde plat was. Door ontdekkingen van geleerden die zich losgemaakt hadden uit de kloosters [want daar alleen tierde de wetenschap] kwam de wereld op zijn kop te staan. 

De editie met Jan Willard
De dag ervoor- donderdag 7 juli 2004- vertrokken twee ! bootjes voor een literaire tocht over de Binnendieze. Een van de stopplaatsen was de stadsgracht thv Bastion Oranje.

De editie 'Woorden op water' met Jan Willard.
foto © paul kriele, 8 juli 2004.

Ter hoogte van Bastion Oranje las Jan Willard de meest uiteenlopende onderwerpen zoals de dood en de natuur, jeugd en ouderdom, mens en dier. Willard koos voor gedichten over een zomeravónd van Hanny Michaelis, over vogels [Jan Eijkelboom, Herman de Coninck en Philip Hoorne] en bijv, over zomernacht [C.O. Jellema].
Ver op de achtergrond 'kasteeltje Valk' aan de Vughterweg.




Terug naar boven