Impressie boekaanbieding oorlogsverhaal Max Cahen

Printerversie
Gepubliceerd op: 26-09-2010 | Gewijzigd op: 08-10-2010
Onno Hoes gedeputeerde en beoogd burgemeester van Maastricht nam zondagmorgen 26 september 2010 van Joël Cahen het eerste exemplaar aan van het boek van wijlen vader Max Cahen 'Ik heb dit alles opgeschreven...'.Even daarvoor had de burgemeester van Vught Roderick van de Mortel eveneens het 'eerste' exemplaar aangenomen van David Cahen.

Max Cahen beschreef in zijn memoires o.a. het verhaal rond het Konzentrationslager Herzogenbusch, zoals Kamp Vught bij de Duitse bezetting heette. Via dit Kamp Vught zijn 1500 à 1600 joden op transport gesteld naar Westerbork om van daaruit in een Duits concentratiekamp terecht te komen.Van de circa 450 Bossche joden keerden er in 1945 slechts 45 terug.

Na de officiële welkomstwoorden van de vice-voorzitter van Nationaal Monument Kamp Vught, de oud-gedeputeerde Joep Baartmans-van den Boogaart, sprak Truus Werteim-Cahen, de oudste in 1944 in Ginneken geboren dochter van Max en Jet Cahen-Elion. Truus, die met Ruud Weissmann [veel bronnenonderzoek], geschiedenisdocent René Kok en de directeur van het Nationaal Museum Kamp Vught,  Jeroen van den Eijnde de redactie vormde, die onder leiding stond van Theo Hoogbergen, heeft haar herinneringen, die ze pas als redactielid bewust werd, aan het boek toegevoegd.

Boven: De speciaal genodigden, de gedeputeerde Onno Hoes, zoon van de katholieke vader Ton Hoes en de Joodse moeder  De Winter, de burgemeester van Vught Roderick van de Mortel en rechts de vice-voorzitter van het Nationaal Monument Kamp Vught Joep Baartmans-van den Boogaart.
Boven rechts: Rechts naast Onno Hoes zit Truus Wertheim-Cahen, de oudste van de drie kinderen van Max en Jet Cahen.
Het muzikaal trio de violist Gerard Spronk [r.] , 2e jaars student Viool aan het Amsterdams Conservatorium en Laurens de Man [m.] 1e jaars student aan het Amsterdams Conservatorium. 
Zij werden met de muziekboeken geassisteerd door de broer van Laurens, Geert-Jan [l.] student  Gezondheidswetenschappen aan de VU in Amsterdam.
De drie speelden een Sonatine van Schubert, een muziekstuk dat het echtpaar Max en Jet Cahen zondagsmorgens plachtte te spelen, maar uit welke gelegenheid, zo herinnert dochter Truus Wertheim-Cahen zich de situatie uit haar jeugd, een woordenwisseling ontstond, zodat ze het maar bij die ene keer is gebleven.....

foto's © paul kriele, 26 september 2010.

De uitreiking van het eerste exemplaar van 'Ik heb dit alles opgeschreven..' door David Cahen aan de burgemeester van Vught Roderick van de Mortel [l.] en... aan de gedeputeerde Onno Hoes door Joël Cahen.

foto's © paul kriele, 26 september 2010.

Toespraak Truus Wertheim-Cahen
Truus Wertheim stelde in haar toespraak dat  ze zich pas haar jeugdmomenten specifieker en relativerende herinnerde toen ze lid werd van de redactie. Stelliger zei ze; 'Na mijn 40ste ben ik me bewust geworden van het feit dat er ook mensen zijn geweest die hun leven aan ons hebben opgeofferd. Ik vroeg me zelfs af of ik zelf in die omstandigheden van de oorlog ik ook mijn nek zou hebben uitgestoken.' 
Tot 40 jaar na de oorlog was de fussilladeplaats de enige 'lieux de memoires'. Over het lot van de Joden heerste een ijzige stilte. Pas in 1984 zou die stilte doorbroken worden. Toen pas kwam de stroming op gang die  de herinnering aan de Jodenvervolging heeft vastgeleg en heeft doen bewaren. Aanvankelijk kon ik mij ogen niet geloven als ik telkens het bord aan de Lunettenlaan zag. dat verwees naar  Kamp Vught.
Truus: 'We zijn tevreden dat dit boek er toch nog is gekomen dankzij de inzet van eindredacteur Theo Hoogbergen en de medewerkers van Uitgeverij Wolfaert. Voor hen loopt er nog een rode draad  naar de boekenstal van Adr. Heinen.'
Tot slot werden de drie jonge Amsterdamse musici,  de violist Laurens de Man, de pianist Gerard Spronk, geassisteerd door diens broer Geert Jan Spronk, uitgenodigd de Sonatine van Schubert nog eens uit te voeren, waaraan Truus uit haar kinderjaren een bijzondere herinnering had. Dat muziekstukje had ze -door een woordenwisseling tussen haar ouders - maar één keer kunnen horen.

De beide 'burgemeesters'...
Onno Hoes had Max Cahen, zittend in een rolstoel, voor het laatst ontmoet op de begrafenis van een kameraad van hem op de Joodse begraafplaats in Vught. Cahen besefte dat er weer een stukje van hem werd afgenomen. De vraag was: hoe vaak nog?
'Max Cahen schrijft als een handelsreiziger die over de wereld trekt en hoe hij zich bekommert om de mensen om hem heen..en die hij steeds weer wil helpen en ondersteunen.
In zijn boek lees je ook over keuzes die gemaakt werden en dat in een omstandigheid waarvan men nu niet eens in staat is het antwoord te geven op de vraag: Hoe heb ik dat kunnen overleven?  Trouwens, wat is dat vandaag de dag: keuzes maken,' sprak Hoes over de hoofden van zijn toehoorders heen.
Hoes: : Wat goed dat je deze zeer toegankelijke  beschrijving hebt gegeven. Moge dit een voorbeeld zijn voor anderen. Laten we hopen dat dit verplichte literatuur wordt voor de middelbare scholieren in Den Bosch.

Ook Roderick van de Mortel benadrukte in zijn aandeel aan deze memorabele ontmoeting met tientallen familieleden, vrienden en relaties van de Cahens en van Kamp Vught, het belang van het opschrijven en herschrijven  om de herinnering aan, en de gevolgen van de oorlog 40-45 levend te houden. 

Van de Mortel had de indruk dat Den Bosch dat bekend stond als een katholieke stad waar toch een aardig liberale sfeer heerste. De geloven konden goed naast elkaar leven.
Zelfs de Joodse slager Van der Sluis hing bij een pausfeest ook een rood-wit-blauwe vlag uit met daaraan vast de geel/witte wimpel. In de etalage van zijn zaak in de Kruisstraat stond het bord; 'Ik ben een Jood en al ben ik schmaus, ik vlag voor de koningin en voor de paus'.
'Er was ruimte voor elkaars verschillen,' sprak Van de Mortel, die zei, '.. het nog eens belangrijk te vinden dat dit soort verhalen worden opgeschreven in het belang ze te blijven analyseren. Om de kern er uit te halen zodat het niet nog eens gebeurt.
Doel van zo'n werk kan ook zijn om tot aan de kern te kunnen komen van deze oorlog. Hoe heeft dit zo kunnen ontstaan?' sprak Van de Mortel, die daarnaast ook nog met enige saillante anecdoten kwam over zijn grootvader Jan van de Mortel in gesprek met Max Cahen, die beiden met elk zijn karakter vaak over de geschiedenis debateerden. Maar allebei waren ze in hun kennis even eigenwijs. Tot slot van zo'n gesprek besloten ze er de volgende dag maar mee door te gaan...'. 



Terug naar boven