[Foto-] impressie rondleiding MariŽnburg / JADS

Printerversie
Gepubliceerd op: 02-07-2018 | Gewijzigd op: 17-07-2019
 Rondleiding Mariënburg/ JADS olv Jos Bakker [KringVrienden ]  dd. 28062018.
 
Voorheen kloost, kapel en scholen
van de zusters JMJ Mariënburg. Tegenwoordig JADS.


foto © paul kriele,  28 juni 2018.


...............................................................................................................................

Het verhaal van de eigendom JADS eigenaar is de Commanditaire Vennootschap [CV] Kadans ** . Kadans is een Business specifiek verhuur van Vastgoed aan onderwijsinstellingen. De universiteiten van Tilburg en Eindhoven hebben er, ism de gemeente, nieuwe opleidingen opgezet: de Jheronimus Academy of Data Science [JADS].
In 2017 was  Kadans  free capital olv Wim Boers de eigenaar geworden van het Mariënburgcomplex. Zo begint Jos Bakker van de Kring Vrienden van ’s-Hertogenbosch vanuit de stadstuin in de Uilenburg de rondleiding.
Daarop is het aan een Amerikaanse firma verkocht, die als opzet een campus beoogde. Maar alleen een JADS bleek voor die Amerikanen een tekort om als een campus door te gaan. Toen heeft Kadans [Wim Boers] samen met Robert van der Walle van Brandloyalty het complex teruggekocht. 
Beiden hebben  -als stille vennootschap-  een commanditaire vennootschap [c.v.]. opgericht. Dat is op papier de juridische eigenaar van Mariënburg als de JADS-campus.
Het complex beslaat 15.000 m² vloeroppervlakte, een derde is in huursituatie voor de studenten en een derde voor de universiteit.
Maar er wonen nog maar 75 studenten. De rest wordt verhuurd. Daar zullen we in dit kader maar verder niet op ingaan..
De entreehal aan de Sint Janssingel.
Met religieuze afbeeldingen van de H. Familie Jozef,
Maria en Jezus verwijzend naar de orde JMJ.
Schilderingen van Wiinand Geraedts uit Tilburg die
ook de op de zolder liggende  14 kruiswegstaties maakte.


foto 's © paul kriele, 28 juni 2018.
..............................................................................................
........ .........................

Aparte onderdelen
-Het oorspronkelijk middeleeuwse kloostergebouw Mariënburg 14 aan de Walpoort dat ooit door het CDA werd gebruikt. Eigenaar wil dat geschikt maken voor [ICT-]bedrijven.
-Ook zo  vwb de Van Lanschotvleugel aan St.Janssingel.  Nu nog door de zusters JMJ in gebruik
De verbouw is geschied olv architectenbureau Bierman Henket. Tijdens de verbouwing is er 2.000 ton afval afgevoerd.
Historie Complex
-Eerste steenlegging klooster/kerk in 1897 [zie foto]
-1925 Kweekschool op de hoek van architect Charles Estourgie. Hij is ook de architect van het faculteitsgebouw van de Universiteit van Nijmegen.
-1928-1930 Huishoudschool aan  Berewoutstraat.
-1928 Haakgebouw [woongebouw].

Sociëteit Maria Jozef Jezus [JMJ] opgericht  door Jezuïet Matthias Wolff in 1822.In 1920 waren er 2.000 nonnen op 70 locaties in Nederland.
De zusters Franciscanessen [JMJ] hebben hun hoofdzetel niet meer in Nederland maar  in Indonesië.
Laatste zusters zijn in 2016 vertrokken naar Huize Cunera in Heeswijk-Dinther.

Oorlogsjaren Gerucht van drankopslag In de oorlog zaten er Duitse militairen in het klooster maar tegen het einde de SS-ers Op diverse plekken waren tekeningen door SS-ers  gemaakt. Die zij meteen na de bevrijding weggehaald en overgedragen aan het Stadsarchief.
Maar meteen na het wegtrekken van de moffen doken Bosschenaren de kelders in om er de opgeslagen drankvoorraad cognac weg te ritsen. Aldus het verhaal over de drankopslag.
De stadstuin in de Uilenburg met Mortuarium.
................................................................................................

We staan midden in de tuin, bij het Mortuarium en voor het Haakgebouw. Haakgebouw is van architect Huibert Groenendael. Groenendael was leerling van Cuypers.
Rondleiding Start in stadstuin Uilenburg, v/h tuin van de zusters. Jos legt, aan de hand van een plattegrond, de bouwsituatie met bestemmingen, uit.
Haakgebouw [*1928]
Het Haakgebouw bevat 77 appartementen, waarvan sommigen een pijpenla, ter grootte vanaf 30-60 m². Een ervan [aan kop langs de Uilenburg] is door de eigenaar verhuurd aan een beheerder. Die is in dienst van cv Mariënburg.
Gevel  van Haakgebouw [achterzijde in de Uilenburg]. Dit tot
appartementen omgebouwd nonnenverblijf, heeft een sousterrain,
een bgg en twee daar boven gelegen woonlagen. 
Het witte gestucte deel rechts is het 'uitgegraven' sousterrain.

............................................................................................................................

De naam haakgebouw komt nog uit de tijd dat er langs de straat ‘Uilenburg’  het Ignatiusklooster stond. Daar  stond toen het zusterverblijf haaks op. Het is nu de appartementenvleugel voor de studenten.
Het Haakgebouw bestaat uit begane grond en eerste en tweede etage. Volledig gehuurd.  Dit gebouw heeft onderin twee woonlagen: een sousterrain [vierkante raampjes] met trap naar kelder. De etage waarvan de ramen een boogvenster  hebben. Dat  is de begane grond.  En daar boven nog twee woonetages. 
-Links de symbolen
van de Orde JMJ.


-Links onder: De symbolen van de sociëteit der Jezuïeten [oprichter
van de orde] en van Maria en Jezus.


-Hieronder: Een multi-cultureel Frans urinoir.
              

Symbolen en stichter : Rondleiding vervolgt via de ingang tuinzijde 
Daar bevindt zich boven in de deur een glas in loodraam met de symbolen van de grondbeginselen van de orde: Viool staat voor eenvoud, de zonnebloem voor onderwijs, de roos is liefde  en een distel staat voor versterven /boetedoening. Drie tulpen middenin betekent gezondheid/ leven.

Lage plafonds weggehaald/geen cv/gasloos monument
Ipv een middengang, wat toen voor kloosters
gangbaar was, heeft Mariënburg een achtergang
waardoor men in kontakt raakt met 'de wereld'.

De verlaagde plafonds zijn 
weggehaald evenals de vloerbedekkingen.
Hierdoor komen de granieten vloeren
weer mooi in het zicht
.

Links onder: Een hal bij de entree vanuit
de tuin, waar vanuit het mortuarium
de overleden nonnen werden opgebaard.

 

In alle vleugels valt op dat de eerder aangebrachte verlaagde plafonds zijn weggehaald en waardoor de rood stenen booggewelven te voorschijn zijn gekomen. Lage plafonds dienden voor warmtebehoud [uit zuinigheid] en voor de akoestiek.
In het algemeen is dit het eerste gasloze  rijksmonument met luchtverwarming uit warmte /koude opslag.
Nagenoeg overal zijn de radiatoren [nou niet overal bij deze ingang staat er nog eentje als monumentje], weggehaald. 
Granieten vloeren van de Tilburgse, oorspronklijk Italiaanse terrazzowerker, met de naam Minoni [bedrijfsnaam Minon].
.................................................................................................
 

Mult-fuctionele status
Vlakbij de ingang bevindt zich een multi-functioneel toilet, dwz een hangende pisbak maar ook een in de grond verwerkt Frans urinoir,  waar voor de mannen  gaan staan.

Granieten vloeren/ per etage eigen kleur
In de tijd van de kloosterfunctie waren alle gangen bedekt met vloerbedekking [warmer], ook de kapel. Daaronder bevond zich een granieten vloer.
In een van de vleugels [zie bij grote en kleine eetzaal] staat de naam van de leverancier Minoni uit Tilburg, de zakennaam is ’Minon’.  Dat was van oorsprong een Italiaanse terrazzowerker.
Elke etage heeft zijn eigen kleur. Op de bgg geel voor de staf, eerste verdieping groen voor wetenschap en op tweede etage blauw voor research business. 
Kapel
De kapel is verbouwd tot zaal voor congressen en minder voor colleges. Omdat die bijna zo massaal niet voorkomen. Dit auditorium is qua constructie vlak en niet in opgaande setting uitgevoerd als bedoeld was. Het meubilair de stoelen en ‘bankstoelen’ staan flexibel [verplaatsbaar] opgesteld. 
De biechtstoelen zijn weggehaald. Het altaar en twee katheders en bijv. de muursteen konden niet worden weggehaald.
Interieur van de voormalige kapel,
nu auditorium. Rechts het kerkorgel. Hier zijn ook de openingen van de warmte/koude luchttoevoer te zien. 

............................................................................................
 
........................

Maar ‘alles’ wat los zat,  is weggehaald omdat de universiteiten geen geloofsrichting willen aangeven/erkennen. Het is een multi-culturele omgeving.
In katheders bevinden zich de symbolen van de vier schriftgeleerden: Matheus met de leeuw, Johannes met de arend, Marcus met de engel en Lucas met os/rund.
Het meubilair, stoelen en zitbanken staan flexibel opgesteld.
De katheders vooraan op het altaar zijn blijven staan evenals het
altaar. Daarin bevinden zich de symbolen van de vier evangelisten
.
.......................................................................................................................
 

Sacristie /Kleuren teruggebruikt
 
   
-Boven: Er is een aparte sacristie voor
de priesters en een voor de misdienaars. Voor de misgewaden zijn er tal van laden op kleur en functie.

-Rechts: Aan de muur is een strook
weggekrabd, waar het oorspronkelijk
kleurgebruik tevoorschijn kwam.
Dat kleurgebruik is ook zo gevolgd. 
................................ 

Eerste steenlegging Eerste steenlegging op 29 juli 1897 bij 75 jarig bestaan van de orde JMJ. De muursteen bevindt zich links van priesterkoor boven deurpartij. De steen is ‘gelegd’ op de feestdag van H. Martha op 29 juli 1897 zij is de H. Martha van Bethanië en haar feestdagwordt erkend in Lutherse en Anglikaanse kringen.    
29 juli 1897: De 'eerste
steen' bevindt zich in de kapel. 
.........................................................................................
Rechts: Onderin deze zuil
is defake situatie van de zgn. eerste
steenlegging. Van dat zgn.
moment  bestaat een gefingeerde foto.
.................

Jos Bakker spreekt van een tweede Beeldenstorm ten tijde van paus Johannes XXIII die de ramen van de kerk wijd open gooide en nationale ‘riten’ zoals de landstaal mogelijk maakte. Toen zijn er veel beelden uit kerken gehaald. Nu ook de 14 kruiswegstaties die naar opslag op zolder verdwenen. Product van Jos Schijvens uit Tilburg. 
Geen middengang maar een achtergang
Vroeger kenden kloosters en bijv. ziekenhuizen een middengang met links en rechts kamers. De orde  heeft  hier toentertijd opzettelijk een achtergang laten bouwen voor het contact met de buitenwereld.
Deze gang kende oorspronkelijk drie zalen: twee eetzalen [een grote en een kleine voor niet geprofeste nonnen] en een recreatiezaal. Nu verbouwd tot appartementenkamers  [pijpenla’s]. Boven de deur gaat bij brand een  rood lampje branden.
 
Een zgn. achtergang op de tweede etage, 
waar voorheen de recreatiezaal en twee kleinere eetzalen waren.
Nu zijn ze verbouwd tot studentenappartementen. 
Opvallend is de eenvoudige
verlichting, overal zo aanwezig.
Er staan ook nog radiatoren,
maar die zijn niet meer functioneel. 

..........................................................................

 Verloop van de ingetredenen
1.postulant
2. novice
3. voorlopig geprofeste non,
Na gelofte tot bruid van [de orde] Jezus toegetreden.
Novicen bleven achterin de kapel en het klooster hadden een aparte trap en op zolder de chambrettes  en aten in de kleine eetzaal.
 
Voormalie ziekenkamer nu in gebruik als Boardroom
Boardroom, voorheen
ziekenkamer met venster naar de kapel. 
..................................................................................................................
foto's © paul kriele,
28 juni 2018.
................

In een aparte kamer op de eerste etage, naast de kapel was een ziekenkamer ingericht Die had een eigen schouw en kachel voor de warmte van de patiënten.
In het raamvenster zat een raamluikje waardoor de zieke de H. Missen van bovenaf kon volgen.

Atrium/ontmoetingsruimte
..................................
Atrium met glazen dak en strakke
verlichtingsarmaturen.
De verlichting is vleermuisproof. 
......
Het atrium is de hotspot van JADS, 
de ontmoetingsruimte voor de studenten. 
foto's © paul kriele, 28 juni 2018.
.......................................................................................................

De open ruimte tussen de kapel en haakgebouw is ingericht als atrium Overdekt door een glazen dak [met beweegbare vensters] en speciale- ook hier weer simpele strakke- verlichtingsbuizen die vleermuisproof zijn. Dus geen hinder/gevaar opleveren voor vleermuizen in hun vlucht.
Tweede etage met aan de andere
-Noordzijde- van de kapel. Met een plat dak,
waar een van de nonnen plantjes kweekte.


,,,,,...................................................................................
.....................

Zolderverdieping/zwarte kamer De zwarte kamer was de naaikamer, of de habijtkamer waar de nonnen hun kleding verstelden/maakten. Daar stond ook nog [nu op de gang beneden] een Singer trapnaaimachine]
Het is een grote zolder met houten spanten   waar de novicen hun chambrettes hadden.Dit is de grootste studentenzaal.
 
-Boven: De zwarte kamer, ofwel naai-of habijtkamer
waar de nonnen de kleren maakten/ verstelden.
Dit is de grootste studenten -studiekamer geworden. 

-Rechts een inteireurstuk: een Singer naaimachine..

foto's © paul kriele, 28 juni 2018.
....................
 
  In het gebouw zijn nauwelijks gaten geboord om kabels
aante leggen. Zo zijn de cv-leidingen verdwenen. Maar 
ook hebben de studieruimten een centrale kabel
waarin alle ICT en de electra toevoer verloopt.

............................................................................................................................
 

In het dak bevinden zich ook niet functionele dakkapellen en nieuw aangebracht platte dakramen voor de lichtinval.

Novicen tot kort na de Tweede Wereldoorlog  achtergesteld tov de geprofeste nonnen
 
   
Novicen mocht tot kort na de Tweede Wereldoorlog niet
in het klooster komen.Daarom zijn er aparte trapopgangen in
de torentjes gemaakt, via welke zij bijv. in de kapel
uitkwamen.Ook werd hen het zicht op de buitenwereld
ontnomen.Ramen op de gangen bevinden zich
kort tegen het plafpond om het uitzicht te belemmeren.. 

foto's © paul kriele, 28 juni 2018.
..............................................................................................................
 

In een hoek van de vleugel komen we achter een deur en stenen trapje tegen, bedoeld als een  gescheiden opgang voor de novicen naar de kapel. Na de Tweede Wereldoorlog is die opgang buiten gebruik geraakt. De ontdekking gebeurde toen er  ook daar verlichting moest worden aangebracht. 
Antieke liftschacht, die weer in een veilig bruikbare
staat hersteld wordt, en ingepakt in een glazen wand.


.........................................................................................................................
foto's © paul kriele, 28 juni 2018. ....................................

Antieke liftschacht In het pand bevind zich tussen de etages een antieke, niet meer in gebruik zijnde liftschacht, zoals je die wel eens in buitenlandse hotels ziet. Deze wordt aangepast aan eigentijdse eisen op gebied van de veiligheid. Er komt  een glazen wand om de liftschacht. 
Novicengalerij met biechtstoel Op de tweede etage van de kapel bevindt zich een gaanderij Daar staat een biechtstoel voor novicen. Die is kort na de Tweede Wereldoorlog buiten gebruik geraakt. Vanaf die tijd mochten de novicen ook beneden in de kapel komen.  
 
Voormalige biechtstoel
op de gaanderij van de kapel.
.......................................................................................
Eren nagemaakt biechtstoel van hout
dat uit de houtstapel van de oudbouw is gekomen. 

foto's © paul kriele, 28 juni 2018.
........

Rondleiding door tuin naar het zgn. hot spot: atrium. Een tuin waar de tuinman erg trots op is.
De vijftiende eeuwse kapel
van het oude-eerste- Mariënborchklooster. 
Gelegen langszij Walpoort 10.

© tekening jan mosmans [1926]
Dit tuinhuisje is een aanbouw aan de kapel bestemd voor de tuinman. Erachter is een nieuwere aanbouw.
Dat was de garage gebruikt door wijlen mgr. Bluyssen. Mogelijk kan het ooit een woonhuis worden.

In de tuin komt de oudste kapel van 1491 in zicht die staat in de Walpoort. Het gebouw heeft belangrijke elementen als kapel van de eerste daar gevestigde kloosterorde [voorloper van de huidige Franciscanessen].  Klooster Mariënburg. De kapel was een zgn. dubbelkapel de nonnen boven en het volk beneden. 
...................

-Links: De tuin met diverse
eelden, waaronder een Lourdesgrot.

-Links: Een perengaanderij, een zgn. berceau met een bijzonder perenras. 

-Boven: Muursteentje met paus Pius XII
riep in 1950 een dogma uit waarin de ten
hemelopneming van Maria met lichaam
en ziel als dogma [leerstelling] werd aangenomen.

foto's © paul kriele, 28 juni 2018.

.................................................................................................
 

De laat middeleeuwse kapel was in gebruik door diverse huurders o.a. het CDA. Eigenaresse  wil dit pand verbouwen tot kantoren voor ICT-bedrijven.
In tuin bevindt zich op een muur bij de fietseningang [in de Uilenburg] een keramiek steentje met daarop Pius XII en het jaartal1950 toen de toenmalige paus  het dogma uit deed gaan dat Maria met  lichaam en ziel ten hemel was opgenomen.
In de straat Uilenbrug bevindt zich een poort waardoor men in de tuin bij de fietsenstalling uitkomt. Daar is plaats voor vier E-bikes.
In de tuin staan ook diverse beelden: een Lourdesgrot met Maria, Christus koningsbeeld en een H. Hartbeeld.
Fietsen hier en daar plaatsen is verboden. Alleen fietsen
stallen bij het atrium. De toegang bevindt zich via achterzijde, de poort in straat Uilenburg. Er is ook plaats voor 5 E-bikes
.

.....................................................................................................
 
 
Hotspot ontmoetingsplek Terug naar binnen lopen we de zgn. hotspot in, een café-achtige ontmoetingscentrum. Meteen nabij de ingang bevindt zich op een forse zuil [pilaar] een plek van de eerste steenlegging. Daar is een foto met moeder overste van gemaakt maar die scene is fake. De eerste steen bevindt zich, zoals gemeld, in de kapel.  

Afbeeldingen en kunstschatten 
-In de ontmoetingsruimte  hangen enkele grote foto’s : de ene  ijspret op de Dommel. De  foto die voor de Mariënburg is genomen, dateert van  1952.
-De andere foto is van 1932 met eindexamenleerlingen van de kweekschool met in het midden rector Dekkers.
Nog een foto laat de turnploeg van 1971 zien. De meiden zijn gekleed in een  turnpakje. Groot contrast met de voorgaande foto van 1932 !
-Op zolder bij de kapel een Kruiswegstatie met  14  panelen van Wijnand Geraedts 1952 uit Tilburg
 
Foto uit 1932 bij de eindexamens van de kweekschoolleerlingen.
Bovenaan de trap [middenin] rector Dekkers. 
..............................................................................
 
Foto uit 1972 De turnploeg
gekleed in sportieve turnpakjes.!!

......................................................................
 
IJspret op de Dommel voor Mariënburg. Foto van 1952.
............................................................................................
 

Kelder onder hoofdgebouw : Keukenvleugel met oude strijkamer en straks een fitnesszaal 
De gang in de kelder van het
hoofdgebouw waar diverse keukens op uit kwamen.

............................................................................................
 
-Boven: De kelder van het hoofdbgebouw
met de achtereenvolgende keukens.

-Rechts: Een raampje [voor de gevel aan
de St.Janssingel zichtbaar] waar toen al -voor een
sterkere lichtweerkaatsing - prisma's werden gebruikt.

-Rechts onder: De trap naar nog een diepere
kelder, mogelijk voor een aan te leggen fitnessruimte.


foto's © paul kriele, 28 juni 2018.
 

Onderstaande cartoon is gemaakt in de tijd dat de JADS nog GRIDS heette. De tekening hangt in de ontmoetingsruimte onder de [kapel] auditorium.  In die tijd werd nog de naam GRIDS gehanteerd.  Dat betekent Grand Initiative Data Science. 
 
Cartoon toen voor
de JADS nog als naam
GRIDS werd gekozen.

...........................................................
 

Onderste rij:
Koen Becking voorzitter CvB Tilburg University
Erik van Merrienboer provincie Noord-Braban
Emile Aarts rector maginficus Tilburg University
Jan Mengelers  voorzitter CvB Technische Universiteit Eindhoven
Ton Rombouts [toentertijd]  burgemeester van Den Bosch

Achterste rij:
Erick Logister wethouder Onderwijs Den Bosch
Bert Pauli Gedeputeerde Economische  Zaken provincie Noord-Brabant
Frank Baaijens rector magnificus Technische Universiteit Eindhoven 

Hoog bezoek ter orientatie toekomstige JADS [juni 2014 !]
 

Hierboven de foto van 19 juni 2014 genomen voor het oude Paleis van Justitie. Daar werd anoniem een gezelschap van de Universiteiten van Tilburg en de Technische Unniversiteit Eindhoven bij een oriënterend bezoek aan Den Bosch rondgeleid door burgemeester Ton Rombouts en sectordirecteur Willem van der Made. Daarbij bekeken enkele rectorenmagnifici en voorzitters van de Raden van Bestuur potentiële panden voor een tgoekomstige JADS.
foto © paul kriele, 19 juni 2014.

Rondleidingen  Zie voor rondleidingen [op de eerste en vierde woensdag van de maand]:   www.dagjedenbosch.com

Terug naar boven