‘De Luxor’ van theater via bioscoop naar Sissy Boys

Printerversie
Gepubliceerd op: 28-11-2018 | Gewijzigd op: 28-11-2018
Op Hooge Steenweg 15 staat een pand dat in de jaren aansluitend aan de Eerste Wereldoorlog symbool was van een nieuwe een culturle impuls, zoals elders staat beschreven. Het in Jugend stil gebouwde pand, ontworpen door de architect A.J. Hekker, dateert van de jaren 1918-1919. De naam van de architect  staat gegraveerd rechts in de zandstenen voorgevel.
Vóór die tijd heeft er een woonhuis gestaan waarvan de geschiedenis, volgens de cijnsrekeningen, teruggaat tot 1520.

Mosmans meldt dat er van 1865 tot 1910, onder de naam van der Steen, een kaarsenfabrikant en winkelier in koloniale waren heeft gezeten.

Zie artikel dd. 21  november  2018.  Sissy Boys ook op Hooge Steenweg 15

Het Luxor theater met zijn reclameborden getekend
en geschilderd door Gerardus Johannes Maria de Laat, vader van
de in de 20ste eeuw bekende graficus Hendrik de Laat 
 [1900-1980]

© archieffoto.
...............................................................................................................

Het pand is een voorbeeld van de Jugend stil, de toenmalige modetrend in de mode en de bouwwereld. De gietijzeren elementen in de gevel duiden daar op. Ook bevinden zich daar decoraties uit culturen van Egypte, Japan, India en Griekenland. 
Ook de eerder verdwenen, twee lantaarns [zie naast het reclamebord] en de smeedijzeren vlaggenhouders [bovenin], die in 1991 werden teruggeplaatst, wijzen op die modetrend. 

In 1919 kreeg de stad, naast de Sociëteit Casino [er bestonden al jaren enkele besloten heren sociëteiten]en een Concertgebouw en het Luxortheater. 
In het Concertgebouw huisde de Bossche leden van de Liedertafel, een uit Duitsland afkomstige zangenootschap Liedertafeln [*1843].  Op 31 mei 1885 opende het Concertgebouw [Jan Heinsstraat] waar de Liedertafel zijn thiuis had. Door een gasontploffing in 1965 raakte nagenoeg de gehele voorpartij vernield.

Ontspanning vonden de Bosschenaren ook bij de populaire toneelverenigingen: Bosch Dilettanten Toneel, ‘s-Hertogenbosch Toneel en bijv. Roomsch Toneel, later Moyses’ Bosch. Maar deze hebben, volgens Cees Slegers die er onderzoek naar deed, zeker niet in het Concergebouw opgetreden. Maar veel is er over de functie van het Luxor Theater niet bekend.

......


-Boven: Hooge Steenweg 15, zoals
het er nu uitziet, maar wel met de
bewaard gebleven  lantaarns en vlaggenmasten.

-Rechts: Indruk van de toenmalige bioscoopzaal achterin Sissy Boys. In het plafond zijn de gekrulde neonbuizen, die roze licht gaven, nog aanwezig.

foto's © paul kriele, 22 november 2018. 
.....................................................................................
 
........

Al in het interbellium zijn programma’s en foto’s van reclameborden bekend van ‘de Luxor’ als bioscoop. Eigenaren waren P.C.H. [Pierre] Martens en M.A.P. Martens. Pierre zou later met de Zuid-Nederlandse Theater Maatschappij [ZNTM] tot in de oorlog ! en uiteindelijk tot de verkoop van de Sociëteit Casino het pand Casino exploiteren.


*Aan de heren Martens en Top die de plaatselijke bioscopen Luxor en Cinema Royal en het Concertgebouw exploiteerden werd gevraagd ook het Casino onder hun beheer te nemen. Top zag daarvan af, maar met Pierre Martens kwam in 1936 de Vereniging tot een akkoord. 
Mosmans meldt anders dan andere bronnen, dat pas vanaf 1928 Martens met de Luxor begon.

......................
 ..........



-Hierboven: Interieur van de
winkel Sissy Boys met halverwege de
bewaard gebleven lichtkoepel. 

-Links boven: Opmerkelijk was dat je van uit de entree- na  50 meter -met een trap afdaalde naar de bioscoopzaal, die overigens ook een balkon had.

-Links: Ook authentiek is deze
houten toegangsdeur die zich nog in de
achtergevel aan Achter de Tolbrug  bevindt
.

foto's © paul kriel, 22 november 2018.
 

De bioscoop die op 1 september 1976 dicht ging, kreeg een winkelbestemming. Dat maakte dat authentieke bouwdelen verdwenen, zoals voorin in het pand de foyer met kassacabine, buffet,vestibule en toiletgroep. De trap naar de verdieping werd nagenoeg gesloopt. Alleen de lichtkoepel, halverwege de zaak, herinnert daar nog aan.

Hooge Steenweg 15 monument
De bioscoopzaal en de projectiekamer, de trap naar de benedenzaal en het balkon duiden nog redelijkerwijs op de oude functie. Ook zijn er nog enkele gekleurde neonbuizen in het plafond van de bioscoopzaal aanwezig. Maar van de toneeltoren is buiten het zadeldak weinig meer herkenbaar. Wel is een van de oude houten toegangsdeuren aan de zijde Achter de Tolbrug bewaard gebleven. Meer zal er niet verkwanseld kunnen worden omdat Hooge Steenweg 15 een monumentenstatus kreeg opglegd. 
Er wordt nog vermoed dat er zich onder het voorhuis een middeleeuwse kelder bevindt.

Bronnen: Bastion Oranje, Bossche Encyclopedie, Cees Slegers, ‘Theater in drie eeuwen’ Jacques Luyckx.

Terug naar boven