Toelichting op dossier Brabants Vast Goed-affaire

Printerversie
Gepubliceerd op: 02-02-2012 | Gewijzigd op: 14-02-2012
In de jaren 80 van de vorige eeuw speelde zich een juridische strijd af tussen de gemeente [wethouder Verkuylen] en projectontwikkelaar Jac. Stienstra.
Kort gezegd was het effect van dit conflict voor de stad de meest ingrijpende affaire die zich in ’s-Hertogenbosch ooit heeft voorgedaan.

Stadsuitbreiding Den Bosch-Noord

In Den Bosch Noord, had Stienstra in 1969 voor de voeten van de wat minder zakelijk alerte ambtenaren bij Bossche en Rosmalense boeren [a.o. Tiebosch, Van der Eng en De Bekker] grond weggekocht. Die polders dragen de topografische namen die nog steeds in de wijken voortleven: Rompert, Reit, Donken en Slagen.

Om die grond zat de gemeente erg verlegen.
In een tijd van schaarste aan bouwgrond en aan woningen was het oog van de gemeente gericht op grond in Noord voor de aller noodzakelijke stadsuitbreiding.

Stienstra zat de gemeente in de weg en de gemeente gunde de zakenman niet zijn ambities.
De tegenstelling van belangen ontaardde in een juridisch gevecht met claims en rechtszittingen, maar ook met een voor de gemeente nadelige gerechtelijk uitspraak van wanprestatie met arglist. Dat kwam door ambtelijke manoeuvres met bestemmingplannen, waardoor Stienstra niet kon bouwen. Daartoe was hij, volgens een contract van april1972, waar dit alles omdraaide, juist verplicht…..
Niet Stienstra werd arglist verweten wat de gemeente staande hield, maar de gemeente op haar beurt liet in haar plannen verstek gaan [= wanprestatie] en dan nog eens opzettelijk [=arglist].

De omslag van het ruim 200 pagina's dikke en van vele foto's en illustraties voorziene dossier.
De hoofdrolspelers, wethouder mr. Geert Verkuylen namens de gemeente en rechts projectontwikkelaar Jac Stienstra.

Excuus van de gemeente
Stienstra heeft veel onder deze zaak geleden. De zakenman die zich in de Bossche samenleving toch als een mecenas bleef opstellen had eigenlijk een excuus van de gemeente verwacht. Verkuylen legde in zijn verklaringen steeds de verantwoordelijkheid van het beleid bij de gemeenteraad.
Verkuylen heeft tot in de hoorzitting volgehouden dat de raadsleden over beleid en procesgang regelmatig door hem werden bijgesproken en dus dat daar de verantwoordelijkheid lag.

Omdat de door Stienstra aangekochte gronden door het akkoord van 1992 weer teruggingen naar de gemeente, kon de woningbouw worden opgepakt, maar Stienstra heeft zijn ambitie om een groothandelscentrum in Noord te realiseren nimmer werkelijkheid zien worden.
Stilte na de storm rond Brabants Vast Goed

In 1992, is de Brabants Vastgoed-zaak afgerond, bijna 25 jaar na dato van de overeenkomst die de gemeente ‘s-Hertogenbosch in maart 1971 sloot en op 25 april 1971 werd bekrachtigd.
In die overeenkomst kreeg de gemeente 30 hectare grond terug van de eerder [jaren rond 1970] door Jac Stienstra gekochte grond in het uitbreidingsplan Den Bosch Noord. Later zou in dat plan door een grenswijziging ook delen van Rosmalen Zuid [Noordelijk van de Empelseweg] betrokken worden.

Grondaankopen door Stienstra
Stienstra had bij Bossche en Rosmalense boeren - in dat voor Den Bosch zo elangrijke bestemmingsplan - 82 hectare grond gekocht. Maar de Bossche planologen hadden hun ogen juist op dat gebied gericht voor een urgente stadsuitbreiding. In Noord waren nieuwe woonwijken de Buitenpepers, de Reit de Rompert, Haren en de Donk gepland.
De gronden op de Herven, langs de Balkweg en de Reitscheweg kregen in het uitbreidingsplan de bestemming voor onder meer bedrijven, benzinestations en een zieken-en verzorgingshuis.

Onder druk komen partijen [gemeente versus Brabants Vast Goed N.V.] het begin van de jaren 70 tot een overeenkomst. Daarin is vastgelegd dat de door Stienstra in het bestemmingsplan Noord aangekochte grond teruggaat naar de gemeente Den Bosch.
Stienstra op zijn beurt kan 36 hectare kopen op de Herven voor ‘handel en bedrijf’ en enkele terreinen op de Heinis, de Haren en langszij de Bruistensingel. Deze VAB-terreinen waren bedoeld voor ‘Voorzieningen ten Algemene nutte en Bijzondere doeleinden’, vandaar de naam VAB.
Afzonderlijk wordt nog aan Stienstra woningbouw gegund in de Rompert en op Maaspoort.
Opvallend in de overeenkomst met projectontwikkelaar Stienstra is het gemis aan afspraken over planontwikkeling en welke detailhandel: kleine detail of volumineuze artikelen, of A-, B-, C-goederen waaronder auto’s boten en caravans wordt verstaan.
Juist daarover ontstaan later de conflicten.

In 1979 raken partijen nog verder uit elkaar. Het conflict loopt in december van dat jaar uit op een aanvraag tot ontbinding van de overeenkomst bij de rechter waarvoor het College van B&W de raad volledig achter zich krijgt.
Het is de inzet tot jaren lang procederen.

De Onderzoekscommissie o.l.v. mr. Peter Claessen [Rode Boek] schrijft dat tot 1979 de gemeente aan Stienstra geen enkele bouwvergunning had geweigerd. Ook staat er dat in de –eerste - overeenkomst geen afspraken over projectontwikkeling zijn opgenomen. Evenmin had Stienstra een totaalplan ontwikkeld. Kortom de overeenkomst van 1971 was vaag en gaf aanleiding tot uiteenlopende interpretaties.

In dat cruciale jaar 1979 waarin ook het ontwerp- bestemmingsplan De Herven definitief wordt, geeft de stadsadvocaat mr. S. Holla in het heetst van de strijd [najaar 1979] een tweeledig advies:

A. de gemeente kon BVG beschuldigen van wanprestatie aangezien Stienstra niet binnen de gestelde termijn had gebouwd.

B. De gemeente kan de overeenkomst van 1971 opzeggen omdat er een maatschappelijke ontwikkeling valt te constateren ten aanzien van winkelcentra buiten het stedelijk gebied.
Een direct gevolg van de opzegging van de overeenkomst door de gemeente zou kunnen zijn:
een schadeclaim van BVG en het feit dat de gronden uit die overeenkomst teruggaan naar de oorspronkelijke eigenaren/kopers.

Weinig toenadering...
Een ander -ondergesneeuwde - constatering [van de uitspraak van] het Hof was, dat de gemeente Den Bosch onvoldoende toenadering en bereidheid tot overleg had getoond.

Juist in dat conflictjaar 1979 hadden leden van het College en speciale adviseurs bemiddelingspogingen ondernomen en waren er overlegbijeenkomsten ‘sans prejudice’, geweest, dus waarvan nimmer een notulering is vastgelegd.
Het Hof heeft overigens niet aangetoond waarop zij die constatering baseerde...

De gemeenteraad volgt blindelings het eerste onderdeel uit het advies van Holla: het aanspannen van een rechtszaak tegen BVG teneinde de overeenkomst van 1971 op te zeggen. Geen enkel raadslid had overigens de inhoud van het compendium van Holla bestudeerd.

De claim van 224 miljoen
De rechtszaken, de cassaties en de procedures rond de schadeclaims hebben tot 1992 geduurd.
Stienstra’s eis was inmiddels opgelopen tot Hfl. 224 miljoen.
Met carnaval 1992 bood burgemeester Don Burgers [na een lobby door wethouder Hans Dona] in een amicaal onderhoud Stienstra onverwacht Hfl. 80 miljoen aan.

Houding
Stienstra heeft al die jaren van zich af weten te bijten. De gemeente, een overheids-instantie, kon zich niet op gelijke manier waarop Stienstra de publiciteit zocht, verantwoorden.
Met de betaling van de Hfl. 80 miljoen raakte het in een keer stil rond de BVG-affaire.

De auteur Paul Kriele
Paul Kriele [*Den Bosch 9 april 1945].

foto © bai, 22 augustus 2008.

 

Van de hand van Paul Kriele [*Den Bosch 9 april 1945] zijn al diverse boeken uitgeven. Naast ‘De Gruyters Snoepje van de Week’ en ‘Den Heijman’ [over wegenbouwbedrijf Heijmans], enkele vriendenboeken zoals met Joep Chappin als directeur van Van den Udenhout Autobedrijven in de hoofdrol en ‘Tommy’s D-day’ met Tom Odems als directeur van het Casino. Daarnaast gaf Bastion Oranje nog een drietal boeken uit, waarin Bosschenaren en Bossche inwoners hun levensverhaal vertellen.

Achtergronden bij de uitgave
Uit de vastlegging door de journalist Paul Kriele, die in de jaren 80 en 90 als redactielid van de toenmalige BLOS de zaak volgde, werd al in 1992 in een dossier aangelegd.
Dat is dankzij de stimulans en medewerking van Frans van Gaal, en opmerkingen van oud-wethouder voor D66 Jan van Berkom en voormalig chef stadsredactie van het Brabants Dagblad John van Miltenburg, opnieuw [voorjaar 2011] bewerkt.
Ten behoeve van de leesbaarheid van dit chronologisch verslag zijn er bijlagen over de overeenkomst van 1972 [gemeente versus Jac. Stienstra], de grondaankopen door Jac. Stienstra uit de jaren 1969/70 en de gemeentelijke stadsuitbreidingsplannen in Den Bosch- Noord toegevoegd.
Ook de reeks opmerkingen en correcties door oud-wethouder mr. Geert Verkuylen, als Stienstra’s tegenspeler in dit 20 jaar durende conflict, zijn opgenomen, telkens bij het deel waarop ze van toepassing zijn.


In de erg lezenswaardige hoofdstukken ‘Het Politieke Strijdtoneel’ en ‘Tijdgenoten’ komen tal van ‘medespelers, onder wie de in bij Stienstra b.v. in dienst geweest zijnde directeuren Abeelen en Schapendonk, Rosmalense raadsleden [uit de jaren eind 60/begin 70] en Bossche raadsleden[uit de jaren 80/90] aan het woord.
Het hoofdstuk ‘Het Politiek strijdtoneel’ begint al met een situatieschets van Stienstra uit diens tijd als inwoner van Nuland. Daar begon hij als bladencolporteur/verzekeringsagent. Tevens was hij in die tijd kortstondig lid van de Rosmalense gemeenteraad. Dat tijdperk [eind jaren 60] loopt door met de intriges die er toen liepen tussen Stienstra en de Rosmalense burgemeester Mazairac.

© maart 2012.


Terug naar boven