Onderzoeksproject Jeroen Bosch in Noordbrabants Museum

Printerversie
Gepubliceerd op: 23-10-2013 | Gewijzigd op: 23-10-2013
Deze week is het Bosch Resarch and Conservation Project, kortweg BRCP, operationeel in het Het Noordbrabants Museum. Daar is het team van dit project, dat al de hele wereld heeft bereisd om werken van Jeroen, of die uit zijn atelier, of van diens volgers, te onderzoeken.

Bosch Research Conservation Project bestaat uit prof. Dr. Jos Koldeweij de Jeroen Bosch deskundige bij uitstek. Koldeweij is hoogleraar aan de Universiteit in Nijmegen, waar een Jeroen Bosch leerstoel is geopend. De andere leden van het team zijn Ron Spronk,
professor aan de Queens University in Ontario, coördinator Matthijs Ilsink, wetenschappelijk fotograaf Rik Klein Grotink en de restaurator van het Rijksmuseum Luuk Hoogstede en Hanneke Nap, onderzoeks assistente.



In het museum [Breughelzaal] worden drie - uit hun lijst gelicht werken- gefotografeerd [infraroodreflectografie enmacrofotografie] en technisch onderzocht, aldus een toelichting van de projectcoördinator Matthijs Ilsink.


-Links boven: Restaurateur Luuk Hoogstede en prof. Ron Spronk, bij 'Ecce Homo' uit Uden.
-Boven: De Breughelzaal, waar het team momenteel bezig is. Op de foto de fotograaf van Pieter van Huijstee [r.] uit Amsterdam die een documentaire voorbereidt en de  technisch fotograaf van het project Rik Klein Gotink [l.].
-Links:
Nogmaals Luuk Hoogstede en prof. Ron Spronk [l.].


foto's © paul kriele, 23 oktober 2013.

Restauratiedeskundige Luuk Hoogstede is bezig met het paneel ‘Ecce Homo’ dat door het Rijksmuseum aan het Udens Religieus Museum in bruikleen is gegeven. ´Dat komt bij ons in beeld vanwege de
verwantschap met een zich in Frankrijk bevindend gelijksoortig, maar ongesigneerd paneel,´ legt de coördinator uit.
‘Het is voor ons erg interessant omdat het uit het klooster Mariënwater, voorganger van Coudewater, afkomstig is. En dus relaties moet hebben met Bosch of diens atelier.
Hoogstede maakt een conditioneel rapport op en rapporteert de technische staat van het paneel .

Ook de twee andere werken, waarop het team zich in Den Bosch toelegt, te weten de ´Aanbidding der Koningen´, afkomstig uit een privécollectie en de ´Verzoeking van Antonius´ [familiebezit Van Lanschot], worden aan een nader onderzoek onderworpen om te bezien wat hun relatie is met Jeroen Bosch.
Het team heeft, zoals gezegd, de hele wereld bereisd en musea bezocht waar werken van Jeroen Bosch hangen. Het doel is niet om werk in bruikleen te krijgen. Dat laten ze aan anderen over. ´Maar de ene stap volgt op de andere,´ aldus Ilsink. ´Het zijn sporen die in elkaars verlengde liggen. Ons unieke onderzoek is een collegiale samenwerking.
De musea leren iets over hun bezit.
En… dat moment van bruikleen komt nog wel. Dat is vooral belangrijk voor de museumdirecteur Charles de Mooij.’

Jos Koldeweij de expert rond de werken van Jeroen Bosch.
Koldeweij is een van de initiatiefnemers van het project BRCP.

foto © paul kriele, 6 oktober 2010



.Binnenkort gaat het team nog en keer terug naar Madrid om er ´De Kruisdraging van Christus´ en ´De Hooiwagen´ nader te bekijken.
´Maar langzamerhand,´ zegt Ilsink, gaat het project over in het samenstellen van een documentaire en het vastleggen van ons werk in een boek. Daarnaast bouwen we aan de website omdat niet alles in een boek kan worden samengevat.
Voor de site www.boschproject.org

Documentaire voor NTR
Het bedrijf ´Pieter van Huijstee film en tv´ maakt een documentaire van deze reis en het werk van het BRCP-team. Pieter vertelt over zijn ervaringen en belevenissen.
Pieter± ´Ik was of ik ben geen kunstkenner. Dat zijn nu eenmaal geduldige mensen.
Maar ik heb met dit project vooral van Bosch de schoonheid geleerd en de sensatie van het zo dicht bij een paneel- dat uit zijn lijst is gehaald- kunnen komen. Dan voel je de fysieke hand van de meester.  Maar ook dat ik zoveel musea heb kunnen bezoeken.
Een van de mooiste momenten was dat de restaurateur van het Rijksmuseum in het Prado bij de Tuin der Lusten vroeg of die zijpanelen ook dicht mogen. Dat gebeurde. Het bleek dat dat in 20 jaar niet eerder was gebeurd !

Pieter van Huijstee van het Amsterdamse bureau 'Pieter van Huijstee film en tv', dat een documentaire over dit Jeroen Bosch onderzoeksproject voor de NTR samenstelt.

foto © paul kriele, 23 oktober 2013..

Bosch Visions
Het internationaal onderzoek van het BRCP, dat in 2010 begon, maakt onderdeel uit van de manifestatie Jheronimus Bosch 500 in 2016, het 500ste sterfjaar van de beroemde Bossche schilder.
Daarin is ´Bosch Visions´ in Het Noordbrabants Museum het hoogtepunt. Burgemeester Rombouts verwacht dat daar minstens 10, mogelijk 12 werken van Jeroen Bosch te zien zullen zijn.

Ilsink: 'De NTR zal op enig moment de documentaire van Pieter van Huijstee uitzenden. Het wordt beslist een interessante film.'
´Pieter van Huijstee film en tv´ is ook bekend van de vierdelige serie van het nieuwe Rijksmuseum.

Het werk van het team van het BRCPteam is nog t/m vrijdag 25 oktober 2013 in Het Noordbrabants Museum te volgen.

Databank met Jeroen Boschdocumentatie
Een vervolg op dit project is, aldus prof. Jos Koldeweij, dat er een data bank met alle documentatie  van vóór 1800 wordt aangelegd,  die er over Jeroen Bosch beschikbaar is. Daarvoor worden met name de archieven geraadpleegd in Den Bosch, zoals het Stadsarchief [Bossche protocol] en het archief van de Godshuizen en de Zwanenbroeders. Maar ook die in het buitenland,'vult  Loes Scholten daarbij aan. De kunsthistorica is het meest jongste lid van het  BRCP.
De onderzoekers gaan hierbij terug tot en met de overgrootvader van Jeroen Bosch, die Jan van Aken heette. 

' Hierdoor krijg je een wetenschappelijk verantwoord online editie en behoeft men  de oorspronkelijke documentatie niet meer op te zoeken. Maar zijn het werk en de documenten van/over Jeroen Bosch ook met elkaar te verifiëren,' zegt Scholten. Dat werkt uiteraard behoorlijk doelmatig en worden de bronnen van/ over Bosch toegankelijk.  
Deze nieuwe tak van werkzaamheden gebeurt ism de Radbouduniversiteit en de stichting JeroenBosch 500.


Terug naar boven