18e eeuwse dominee vertelt via blog over de Meierij

Printerversie
Gepubliceerd op: 28-03-2011 | Gewijzigd op: 28-03-2011
Het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) is een weblog gestart: “Reizen door de Meierij, Brabant door de ogen van Stephanus Hanewinckel”. De Brabantse dominee Hanewinckel (1766-1856) doet daarin verslag van zijn voettocht door de Meierij in 1798. Uiteraard is het een blog-versie. Daardoor 'vertelt ' dominee Hanewinckel, zoals we dat van bloggers gewend zijn, met een gekleurde bril op. De reizende dominee kan scherp observeren en die waarnemingen hebben nog steeds actualiteitswaarde.

De reizende en observerende dominee Hanewinckel wiens reisverslagen via een blog van het BHIC te lezen zijn.
foto © frank meijneke.
De titelpagina van het toentertijd uitgegeven boek met Hanewinckels reisverslagen over de Meierij.

De reden waarom het Brabantse archief [BHIC] een blog aan hem wijdt, is dan ook dat de notities en bespiegelingen van deze historische figuur ook in onze tijd veel belangstellenden zullen aanspreken en ons een spiegel kunnen voorhouden. Hanewinckels Reize door de Majorij is in briefvorm geschreven, een vorm die naadloos aansluit bij het hedendaagse weblog.
politiek
Actueel is bijvoorbeeld wanneer Hanewinckel schrijft over hoe politici zich moeten gedragen om gekozen te worden: “zijn de inwoners van de Meierij wel in staat hun eigen volksvertegenwoordigers te kiezen? Nee! Want ze letten maar op drie dingen: de kandidaat moet goed kunnen zwetsen en flink kunnen uitweiden over hoe slecht het vroeger was, hij moet vooral veel praten over de verbeteringen die er zullen komen als hij eenmaal in het bestuur zit, en hij moet natuurlijk rooms zijn.”
Katholieken versus protestanten
De rode draad in Hanewinckels blogposts is wel de gespannen verhouding tussen katholieken en protestanten. De dominee reist door de Meierij in 1798: dankzij de Bataafse revolutie is er godsdienstvrijheid en juist in dat jaar is ook de grondwettelijke mogelijkheid geschapen voor de katholieken om hun oude kerkgebouwen terug te krijgen, die ze in 1648 hadden moeten afstaan. Dat gaat echter niet zonder slag of stoot en Hanewinckel is geneigd er de ergste gruwelverhalen over op te dissen, zoals in Oerle, waar de halfvergane lijken van een predikantenvrouw en haar dochtertje uit de kerk gehaald worden en buiten neergesmeten, terwijl de pastoor (met een zakdoek voor de neus) jenever uitdeelt aan de daders.

Hanewinckel is tegelijk ook een scherp waarnemer met een humoristische pen. Zijn ideeën zijn vooral beïnvloed door de filosofen van de Verlichting.
Hanewinckel kan grof en beledigend zijn en slaat regelmatig een verkeerde toon aan. Het zal dan ook niet verbazen dat hij zijn boeken anoniem liet uitgeven. Maar we kunnen niet ontkennen dat juist de manier waarop hij zijn gal spuwt, zijn notities tegenwoordig weer zo interessant maakt.

Contact met de dominee
Dominee Hanewinckel is op zijn reis te volgen viawww.stephanushanewinckel.nl en natuurlijk via zijn twitteraccount: @shanewinckel.



Terug naar boven