Historie Bossche V&D

Printerversie
Gepubliceerd op: 29-03-2016 V&D:   van manufacturenzaak tot vennootschap
De naar Nederland geëmigreerde Duitse Anton Dreesmann startte met zijn zwager en vriend Willem Vroom eind negentiende eeuw een "zaak in manufacturen en aanverwante artikelen" in de Weesperstraat 70 te Amsterdam. Beiden hadden hiervoor een eigen manufacturen zaak en werkten aanvankelijk alleen samen op het gebied van inkoop.

De zakenmannen volgden een door Dreesmann ontwikkeld – en toen nog ongebruikelijk – winkelconcept van vaste lage prijzen tegen contante betaling. Op 1 mei 1887 richtte ze gezamenlijk een manufacturenwinkel op en het duurde niet lang of er volgden verschillende filialen in heel Nederland. De vennootschap Vroom & Dreesmann was geboren.

De winkels kregen een steeds groter assortiment en in 1896 werden de grenzen van de manufacturen branche overschreden met een uitgebreid warenhuisassortiment.
Woninginrichtingartikelen kregen een belangrijke plek en de verkoop van postpapier veranderde stap voor stap in een afdeling kantoorartikelen.
In 1912 opende de V&D vervolgens het eerste moderne warenhuis van Nederland in de Kalverstraat. Het pand, ontworpen door architect F.M.J. Caron, bevatte voor die tijd behoorlijk wat technische snufjes waaronder een lichthal, telefooncentrale en een luxe personenlift, een heuse attractie voor winkelend publiek.
In de twintigste eeuw kwamen er meer en meer vestigingen bij en groeide het warenhuis uit tot een begrip in Nederland.

Vroom & Dreesmann op de Schapenmarkt.


foto © paul kriele, 16 juni 2016.

De Nieuwe en de Oude V&D
De Bossche vestiging ontstond uit Magazijn De Zon op de hoek Minderbroedersstraat/Pensmarkt.
 
Magazijn De Zon opende olv de schoonzoon van Anton Dreesmann, Laurensz Vehmeijer op zaterdag 7 april 1900. Deze Vehmeijer was in opdracht van Anton naar Den Bosch gestuurd, waar hij op 23 maart 1899 het -toen nog kleine- hoekpandje van Van Vugt aankocht*.

Twee jaar later -in 1902 - volgde de eerste uitbreiding met het woonhuis rechts ernaast.
En tien jaar daarna [1912] weer een woonhuis erbij. Pas in 1914 gaf Vehemeijer aan de architectencombinatie Appel en Welsing [de laatste bekend als de architect van De Gruyter] de opdracht  tot de [ver-]bouw van uiteindelijk het Magazijn De Zon met de bekende twee torentjes.

Dat dus uit vier panden* bestaand gebouw brandde op 21  december 1938 af. Het torentje op de hoek stortte in, maar het hele gebouw bleek niet meer te redden. Het was een enorm spektakel dat voortduurde tot in de vriesnacht. Het vroor en het kraakte, waardoor de ijspegels aan de restanten van het slechts 24 jaar bestaande 'Magazijn'  hingen.
Op die plek, waar jaren lage etalages hebben gestaan, kwam pas in 1966 een nieuw warenhuis.

Maar intussen keek Laurens al uit naar een nieuwe locatie omdat ten gevolge van de stijgende prijzen van  winkelpanden er ter plekke geen uitbreidieng meer mogelijk was. Aan de overkant kwamen Hotel De Gouden Leeuw en de Hanzebank beschikbaar. 
 
Rechts: Het begin van de brand.

foto's © archief kees van den heuvel,
21 op 23 december 1938.
 

De nieuwe V&D van architect Oscar Leeuw kwam op een markant punt van de binnenstad te staan. Het gouden leeuwenbeeldje op een bijna 3 meter hoge sokkel herinnert nog als enige aan de tijd van weleer. 
Nog een ander kunstwerk vormen de twee beelden aan de gevel. Boven de ingang staan Mercurius [Handel] en Ceres[Nijverheid] van August Falise. Het zijn geen bronzen, maar zandstenen beelden !
Vroom & Dreesmann op de Schapenmarkt ging op dinsdag 10 november 1931 open.

Een van de kenmerken van dat warenhuis waren de open vloeren.  Men kende toen nog geen roltrappen. De winkelbezoekers  moesten met de trap of lift naar de boven liggende etages. 
In 1961 gebeurde er een groootscheepse verbouwing: er werden vloeren ingelegd en roltrappen  ingebracht.

In 1998 is de verandering van tien jaar daarvoor toen de hoofdingang naar achteren werd verpaatst met daarvoor grote etalages, weer teniet gedaan. De hoofdingang kwam weer aan de straat zijde te liggen met aan weerszijden beperkt etalages, zoals we ze nu nog kennen.

* De vier pandjes waren:
-Hoekpandje met Minderbroedersstraat  'De GuldenTralëen of Tralie anno 1598, dat  dus in1899 aangekocht werd door Laurensz Vehmeijer.
-Eerste buurpandje:  De Gulden Ketting  anno1603 op de gevel staat 'Amerikaanse Naaimachines'
-Tweede buurpand 'De Vergulde Pantoffel [oud Hollandse trapgevel aan de achterzijde].
-Derde buurpandje Valckenborgh,  ooit  [in 1603]  een apotheek. vlg Mosmanbewoodndoor J vcan de Well


-Links: Magazijn De Zon op de hoek Pensmarkt / Minderbroedersstraat.
Dit pand kwam er kort na 1899 door de overname door Laurensz Vehmeijer van het pand van Van Vugt.
-Rechts: 1912 De eerste uitbreiding
van magazijn De Zon met het ernaast gelegend pand.

-Rechts: Intussen -1912- heeft magazijn
De Zon er nog een derde pand bij verworven.
-Links:  ...en kreeg met die uitbreiding
Magazijn De Zon ook de naam V&D. De vier
pandjes werden door  architectenbureau
Appel & Welsing verbouwd tot dit complex.


© archieffoto's / ansichtkaarten,
die bewerkt zijn door toine janssen.





In 1966 werd op de plek van het al
oude Magazijn De Zon, een nieuwe V&D gebouwd
.

foto © archief toine janssen.

Voom & Dreesmann Schapenmarkt

In 1931 kwam er een - toen -  aan de overkant een nieuwe V&D op de Schapenmarkt tot stand.
Markant van deze nieuwbouw waren de nog open vloeren, officieel 'lichthal'geheten. Men kende nog niet een gevlochte betonsysteem waarmee elke etage afzonderlijk [met een plafond] gedicht kon worden.
Ook het riante trappenhuis met de glasin loodramen van Huib Luns en de marmemen zuilen had zeker enige rijke uitstraling. 


De riante lunchroom was voor
die tijd een geliefde plek  om te verposen.

Bronnen:
-
Mosmans 'Oude namen van huizen en straten..'
-Bossche Encyclopedie en BD. dd.  4 april 2000 artikel van Jilco Duindam.
-archieffoto's © gereproduceerd of bewerkt door toine janssen.

Terug naar boven