Dodenherdenking in Grote kerk op 4 mei 2024

Printerversie
Gepubliceerd op: 05-04-2024 Dodenherdenking in de Grote Kerk op 4 mei 2024.
Zaterdag 4 mei 2024 vond in de namiddag in de Grote kerk de jaarlijkse Dodenherdenking plaats. De herdenking, onder de titel ’Vrijheid vertelt: opmaat naar 80 jaar vrijheid’, werd geleid door dominee Ruud Stiemer die de volle kerk welkom heette en de aanwezigen wees op ‘het verhalen vertellen’ naar een gedicht van Leo Vroman. 
 
De circa 300 aanwezigen op de Dodenherdenking in de Grote Kerk van 4 mei 2024.


oto © paul kriele, 4 mei 2024.
....................................................

Bij aanvang legde eerst de kinderburgemeester Koen den Broek de lijst met Bossche slachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog  op een console te midden van zeven kaarsen. Die duiden op slachtoffers uit de zeven uiteenlopende maatschappelijke, militaire en  politieke geledingen en slachtoffergroepen uit religieuze overtuigingen, waaronder ook Joodse en Sinti en Roma-slachtoffers en slachtoffers die qua geaardheid waren omgekomen.  Daar werd door scholieren van het Sint Janslyceum [klassen HA1B en HA1C] zeven kaarsen aangestoken. Dat deden Storm Jurres, Nova Gorter,  Hanne van Lankveld en Lena Steenbekkers.
Ook kwamen naar het podium de winnaars uit de gedichtenwedstrijd ‘Roep om Vrede’. Zij, te weten  Gerard Schram, Remi van Hoof, Jaap Bastian en Gerda Zachariasse en Lylian Johannesma lazen elk hun gedicht voor.
Het koor Mi Canto bracht tussen door enkel liederen, zoals For the Fallen, Good Night Dear Hart, Sure on this shining light’,
De scholieren van het
Sint Janslyceum Hanne van Lankveld, ,Lena Steenbekkers, Storm Jurres en Nova  Gorten. Rechts
dominee Ruud Stiemer.


foto © paul kriele, 4 mei 2024.
................................................. 


Slachtoffers van Dwangarbeid
Spreker was ook Henk van der Linden van het pas verschenen boek ‘Dwangarbeid voor de Nazi’s Bossche mannen 1940-1945’. Daarin vertellen nazaten van manen en jongens, die in de Tweede Wereldoorlog onder dwang in Duitsland hebben gewerkt het verhaal over hun lot. Zij moesten onder de meest verschrikkelijke [qua hygiëne, simpel /karig voedsel en slaapstoornissen] vaak zwaar werk verrichten. Het aspect Dwangarbeid is nog een vergeten aspect uit die Tweede Wereldoorlog, aldus Van der Linden. Maar ook is niet eens belicht wat het thuisfront moest meemaken door de afwezigheid van maanden van hun echtgenoot, vader of neef/oom. Van de 27 jonge Bossche mannen  en twee Ostarbeitern kwamen er maar zeven min of meer heelhuids terug. Landelijk zouden 200.000 mannen, en dat is een getal dat niet eens officieel bevestigd is, naar Duitsland zijn gestuurd.
Bij aanvang legde de kinderburgemeester Koen van den Broek de erelijst
met Bossche slachtoffers 
op het console midden in de kerkzaal.



foto © paul kriele, 4 mei 2024.
...............................................
 

Kinderstadsdichter
Elk qua verhaal  indringend en aansprekend werden gedichten voorgedragen door de kinder stadsdichter Lina Hajji en de stadsdichter Kelly Verdonk. Verdonk ging dieper in op het aspect Vrijheid  en Hajji zette het kind als slachtoffer van oorlogen in beeld. Het is hun antwoord op de titel: ‘Door de ogen van een kind..’.
 
Auteur Henk van der Lindne van het pas verschenen boek
'Dwangarbeid voor de Nazi's Bossche Mannen 1940-1945
 

De geschiedenis van de Bossche herdenking
Kabinetschef Jan de Wit,  ook bestuurslid van de Stichting october 40-45, en lid van het ‘4 mei comité’ vertelt in een, zoals van deze historicus ook te verwachten viel, een gedetailleerd verslag van het ontstaan en het verloop van de Bossche Dodenherdenking. Die begon spontaan  [nog in een  provisorische opzet] op 26 oktober 1945, maar kreeg dankzij burgemeester Loeff als initiatiefnemer het jaar daarop een officieel -in een brede aanpak - definitief herdenkingsmoment. Bij die eerste herdenking in  oktober 1946 was ook generaal Ross van de 53ste Welsh-divisie aanwezig.
De Wit benadrukt dat in 840 jaar Bossche stadsgeschiedenis de oorlogsjaren als het grootste, betekenis volle moment kan worden gezien. 
Het kantelpunt in deze herdenkingscultuur gebeurt in 1969 wanneer ook de Joodse bevolking als nieuw aandachtspunt wordt opgenomen.  Ook bijzonder is het jaar 2000, als  er meer persoonlijke verhalen in de herdenkingsmomenten gaan klinken, aldus de onderzoeker De Wit.
De Wit hing zijn uiteenzetting op aan ‘Het begon met een kistje…’s-Hertogenbosch: 80 jaar herdenken’. Dat is een apart verhaal over de relicten van 17 omgekomen Bossche soldaten. Hun persoonlijke eigendommen liggen in een schrijn op de Oranjegalerij opgeborgen.
Dat onderdeel van de Wits verhaal krijgt een nieuw elan wanneer eind oktober 2024 de eerder bij Bossche basisscholen afgegeven kistjes worden opgehaald waarin scholieren hun eigendommen of  hun dromen of verdriet hebben opgeborgen. Die kistjes vormen een eerbetoon aan de eerder genoemde kistjes met persoonlijke eigendommen van 17 omgekomen Bossche militairen, die in het oorlogsmonument in de Oranje galerij worden bewaard. Jongens die toen ook hun droom hadden…
Tot slot het Wilhelmus
De herdenking werd afgesloten met het zingen van twee coupletten van het Wilhelmus.
Daarop trokken de aanwezigen naar de Tuin van Vrede en Vrijheid om er aldaar met korte toespraken en het leggen van een krans de doden uit de oorlogen waar Nederland bij betrokken was te gedenken.
© pk05042024.

 

Terug naar boven