Dodenherdenking in de Grote Kerk op 4 mei 2024.

Printerversie
Gepubliceerd op: 04-05-2024 | Gewijzigd op: 06-05-2024
Dodenherdenking in de Grote Kerk op 4 mei 2024.
Zaterdag 4 mei 2024 vond in de namiddag in de Grote kerk de jaarlijkse Dodenherdenking plaats. De herdenking, onder de titel ’Vrijheid vertelt: opmaat naar 80 jaar vrijheid’, werd geleid door dominee Ruud Stiemer die de volle kerk welkom heette en de aanwezigen wees op ‘het verhalen vertellen’ naar een gedicht van Leo Vroman. 
De circa 200 aanwezigen op de Dodenherdenking van 4 mei 2024
in de Grote Kerk.


foto © paul kriele, 4 mei 2024.
...........................................

Bij aanvang legde eerst de kinderburgemeester Koen van den Broek de erelijst met Bossche slachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog  op een console te midden van zeven kaarsen. Die duiden op slachtoffers uit de zeven uiteenlopende maatschappelijke, militaire en  politieke geledingen en slachtoffergroepen uit religieuze overtuigingen, waaronder ook Joodse en Sinti en Roma-slachtoffers en slachtoffers die qua geaardheid waren omgekomen.  Daar werd door scholieren van het Sint Janslyceum [klassen HA1B en HA1C] zeven kaarsen aangestoken. Dat deden Storm Jurres, Nova Gorter,  Hanne van Lankveld en Lena Steenbekkers.
 


De genodigeden onder wie vlnr.: Piërre Kisters,  burgemeester Jack Mikkers en echtgenote, de kinderburgemeester Koen van den Broek en twee officieren van het Nederlandse leger links luitenant kolonel Maurice Piëtte en stafadjudant Bart Lambriks met echtgenote.

foto © paul kriele,4 mei 2024. ...............................................
 

Winnaars van de gedichtenwedstrijd 'Roep om Vrede'
Ook kwamen naar het podium de winnaars uit de gedichtenwedstrijd ‘Roep om Vrede’. Zij, te weten  Gerard Schram, Remi van Hoof, Jaap Bastian en Gerda Zachariasse en Lylian Johannesma lazen elk hun gedicht voor.

Leden van het kamerkoor Mi Canto zongen tussen door enkele liederen, gebaseerd op vrijheid en bevrijding, zoals For the Fallen, Good Night Dear Hart, Sure on this shining light’,
Voorafgaand aan de herdenking plaast kinderburgemeester Koen van den Broek de erelijst van omgekomen Bosschenaren op
de console middenin de kerkzaal.




foto © paul kriele, 4 mei 2024.
..........................................................

Slachtoffers van Dwangarbeid
Spreker was ook Henk van der Linden van het pas verschenen boek ‘Dwangarbeid voor de Nazi’s Bossche mannen 1940-1945’. Daarin vertellen nazaten van mannen en jongens, die in de Tweede Wereldoorlog onder dwang in Duitsland hebben gewerkt ,het verhaal over hun lot.
Zij moesten onder de meest verschrikkelijke omstandigheden [qua hygiëne, simpel /karig voedsel en bijv. slaapstoornissen] vaak zwaar werk verrichten.
Het aspect Dwangarbeid is nog een vergeten aspect uit die Tweede Wereldoorlog, aldus Van der Linden. Maar ook is niet eens belicht wat het thuisfront moest meemaken door de afwezigheid van maanden van hun echtgenoot, vader of neef/oom.
Van de 27 jonge Bossche mannen  en twee Ostarbeitern kwamen er maar zeven min of meer heelhuids terug. Landelijk zouden 200.000 mannen, en dat is een getal dat niet eens officieel bevestigd is, naar Duitsland zijn gestuurd.
Auteur Henk van der Linden
van het pas verschenen boek 'Dwangarbeid voor de Nazi's Bossche Mannen 1940-1945.'





foto © paul kriele, 4 mei 2024.
.....................................................

Kinderstadsdichter
Elk qua verhaal  indringend en aansprekend werden gedichten voorgedragen door de kinder stadsdichter Lina Hajji en de stadsdichter Kelly Verdonk. Verdonk ging dieper in op het aspect Vrijheid  en Hajji zette het kind als slachtoffer van oorlogen in beeld. Het is hun antwoord op de titel: ‘Door de ogen van een kind..’.
 
Kabinetschef  en lid
van het 'Comité 4 mei' * Jan de Wit gaf een  lezing waarin hij gedetailleerd inging op het ontstaan en het verloop van  de Dodenherdenking gezien vanaf oktober 1945 tot heden. 


*Samen met
Marc Verbeek en Ruud Stiemer 


foto © paul kriele, 4 mei 2024.
.............................................................

De geschiedenis van de Bossche herdenking
Kabinetschef Jan de Wit, lid samen met Marc Verbeek en Ruud Stiemer lid van het ‘4 mei comité’, deed in een, zoals van deze historicus ook te verwachten viel, gedetailleerd verslag van het ontstaan en het verloop van de Bossche Dodenherdenking. Die begon spontaan  [nog in een  provisorische opzet] op 26 oktober 1945, maar kreeg dankzij burgemeester Loeff als initiatiefnemer het jaar daarop een officieel - in een brede aanpak - definitief herdenkingsmoment. Bij die eerste herdenking in oktober 1946 was ook generaal Ross van de 53ste Welsh-divisie aanwezig.

De Wit benadrukt dat in 840 jaar Bossche stadsgeschiedenis de oorlogsjaren als het grootste, betekenis-volle moment voor de stad kan worden gezien. 
Het kantelpunt in deze herdenkingscultuur gebeurt in 1969 wanneer ook de Joodse bevolking als nieuw aandachtspunt wordt opgenomen.  Ook bijzonder is het jaar 2000, wanneer er meer persoonlijke verhalen in de herdenkingsmomenten gaan klinken, aldus de onderzoeker.
De Wit hing zijn uiteenzetting op aan ‘Het begon met een kistje…’s-Hertogenbosch: 80 jaar herdenken’. Dat is een apart verhaal over de relicten van 17 omgekomen Bossche soldaten. Hun persoonlijke eigendommen liggen in een schrijn op de Oranjegalerij opgeborgen.

17 kistjes....
Dat onderdeel van de Wits verhaal krijgt een nieuw elan wanneer eind oktober 2024 de eerder bij Bossche basisscholen afgegeven kistjes worden opgehaald waarin scholieren hun eigendommen of  hun dromen of verdriet hebben opgeborgen. Die kistjes vormen een eerbetoon aan de eerder genoemde kistjes met persoonlijke eigendommen van 17 omgekomen Bossche militairen, die in het oorlogsmonument in de Oranje galerij worden bewaard. Jongens die toen ook hun droom hadden…
Het kamerkoor Mi Canto.


foto © paul kriele, 4 mei. 2024.
....................................................
.

Afgevaardigde van de 53rd Welsh Division. uit Wales 

Ook een van de aanwezigen
was de dochter [rechts] van Beverly Cooper die in 1944 behoorde tot
de 53ste Welsh Division,
die de stad in oktober
1944 heeft bevrijd.


foto © paul kriele 4 mei 2024.
......................................................


Tot slot het Wilhelmus
De herdenking werd afgesloten met het zingen van twee coupletten van het Wilhelmus.
Daarop trokken de aanwezigen naar de Tuin van Vrede en Vrijheid om er aldaar met korte toespraken en het leggen van een krans de doden uit de oorlogen waar Nederland bij betrokken was te gedenken.

 

Terug naar boven