Janus - Kiep - Borghs

Printerversie
Gepubliceerd op: 18-09-2008 | Gewijzigd op: 18-08-2010
Op 5 oktober 2006 was het 25 jaar geleden dat Janus Borghs, die op 6 oktober 1914 werd geboren, overleed. Er zijn diverse herdenkingsmonumentjes van Janus in de stad opgericht. Het beeldje in de tuin van de panden aan de Wolvenhoek is al versierd met pauweveren en er werd een herinneringstekst aangebracht.

Het beeldje van Janus, hondje Tippie en de karakteristieke kop van Janus die door brand, of  een hete pook of door het tegen een kachel aanvallen, verminkt raakte. Het beeldje staat in de tuin van het pand aan de Wolvenhoek 6.
De pauwenveren zijn aangebracht door iemand die Janus persoonlijk kende. Met deze veren en de tekst  memoreert hij de 25 ste sterfdag van Janus Borghs. De persoon wil anoniem blijven. Hij maakt regelmatig het monumentje schoon.

foto's © gerard monté, 23 juli 2006.

JANUS BORGHS * 16 oktober 1914  † 5 oktober 1981.

foto's © gerard monté, 23 juli 2006.

De teksten rondom en op de steen van het monumentje in het Lombardje, waar Janus voor het laatst woonde.
Op de steen staat:
Mijn wens is vervuld
Als dank zal vanuit de hemel
Mijn lied zacht over
Den Bosch blijven klinken

Voor de overige zwervers zie pagina zwervers


Bekendste Bossche straatfiguur
Janus Borghs is tot nu toe de meest bekende straatfiguur geweest. Zij laatste levensjaren genoot Janus in het Lombardje. Dat is de reden dat daar een muursteen en een beeldje aan hem herinneren.
Janus heft op meerdere adressen in de stad gewoond: Hofstad, Muntel, Berenbijt, Oude Hulst. Dat zijn de tussen liggende adressen van zijn geboortehuis in de Beurdsestraat tot aan zijn laatste woonadres op Lombardje 8. 

De voorpagina van 'Stadsgezichten', waarvoor fotograaf Jan Verhoef een foto van Janus Borghs ter beschikking stelde. 

foto © Jan Verhoeff, carnaval 1980/1981
 

Op kosten van de gemeente werd Janus Borghs op kerkhof Groenendaal begraven.
In 1985 werd op last van wethouder Jo van de Berg een muursteen in het steegje naast het huisje aangebracht. Janus' pandje is eind jaren tachtig gerestaureerd. Makelaars BSM op de Smalle Haven boden het een paar jaar geleden [2000]- wederom - te koop aan. Janus zou zich verkneukelen in zijn graf als hij de verkoopprijs vernam: bijna zeven ton!

'de stamboom'

Op allerlei manieren is de straatfiguur Janus Borghs geëerd: een standbeeldje in de tuin van Wolvenhoek 2-4, een grafmonument op kerkhof Groenendaal dat op initiatief van de toenmalige piratenzender Radio De Pijp werd gerealiseerd en een muursteen in het poortje tussen Lombardje 8-13. En ten allerlaatste: een bidprentje met een van een bestaande foto getekend portret.
Janus werd geboren op 6 oktober 1914 Zijn moeder heette Antonette- Netje- Vorstenbosch. Net zou drie maal getrouwd zijn geweest, de eerste keer met Van Santvoort of Zantvoort, waarvan wie zij een kind heeft, daarop met Janus' vader Martien, ofwel Tinus, ook wel Sjappie Borghs en daarop in 1922 nog eens met een gemeentearbeider Marinus de Mol.
Net Vorstenbosch overleed op 27 oktober 1950.

 
  Boven: Lombardje 8/13, het huisje op de grens van Groot en Klein Lombardje. Het pandje ligt naast het Baetenpoortje [zie rond boogje in tweede pandje van links].
Daar is ook de spreuk te zien op een muursteen. zie hieronder.

tekening © Aert van Woensel 1988

Links boven: het straatje Klein Lombardje.
Links de grafsteen van Janus op 'Orthen'.

foto © paul kriele, 11 oktober 2000.
 

Janus overleed in de nacht van 4 op 5 oktober 1981. Op die maandagmorgen werd hij door bouwvakkers die in het Lombardje bezig waren, in zijn huisje aangetroffen. De gemeente betaalde voor hem de uitvaartdienst in de St.Jan waar vele nieuwsgierigen hem op woensdag 7 oktober 1981 uitgeleide deden. Pastor B.Speekenbrink leidde de requiemmis. In zijn homilie benoemde hij de karakteristieken van de alom bekend staande Bossche straatfiguur.
Van Van Santvoort, de eerste echtgenote van Net Vorstenbosch, is weinig bekend. Haar tweede man Sjappie, die van een neutje hield, zou Den Bosch zijn ontvlucht na verdachtmakingen aan zijn adres ivm ontuchtige handelingen met kinderen. Door een journalist werd hij-na een tip van een fotograaf- aangetroffen op het daar als Verkenskamp bekend staande stortterrein in Eersel.

Oud-docent Nederlands aan het St.Janslyceum-Jan van Sleeuwen- schreef de tekst op de muursteen die op initiatief van wethouder Jo van de Berg in september 1983 werd ingemetseld in het Baetenpoortje, zoals een doorgang in het Lombardje heet. De steen werd in opdracht van de gemeente aangebracht. 

JANUS BORGS 1914-1981
DIT BLIJVE, EEN TAAL EN TEKEN:
EEN MAN ALLEEN, DE PIJP, EEN HOND,
HET OOG, DE BLOEMEN, BOSSCHE GROND-
HIER HAD HIJ 't WEL BEKEKEN

Janus' levensloop
Janus, die op 4 oktober 1914 was geboren, vermoedelijk in de Beurdsestraat, raakte al jong aan zijn gezicht verminkt. Diverse anekdoten doen over zijn beschadigd gezicht de omloop: tegen een kachel gevallen, iemand uit een brandend huis gered, door zijn vader met een hete pook geslagen. Het laatste was voor mij het meest recente. Dit niet eerder vernomen relaas van Janus' handicap komt me wel vertrouwd voor al was het alleen al door de achtergrond. Met zijn daad kon Janus' vader zeker op een veroordeling en dus een gevangenisstraf rekenen. Daarom hebben beiden een verzonnen verhaal naar buiten gebracht. Voor moeder Vorstenbosch zou het weghalen van haar man problemen hebben opgeleverd bij het levensonderhoud van haar gezin dat voor het merendeel op haar schouders rustte. 

De moeder Antoinetta Vorstenbosch die na een scheiding van Sjappie, de vader van Janus en zusje Cornelia, hertrouwde
Janus' ouders  huwden op  5 juni 1914.
Later in 1921 of 1922 is Netje Vorstenbosch [† 27 oktober 1950] hertrouwd.

© fotograaf onbekend
Janus houdt het portret van diens moeder [r.] omhoog.

© fotograaf onbekend
Boven: Janus  in huisje aan de Oude Hulst. 

© fotograaf onbekend
Janus met hondje Tippie en kat in huisje aan Lombardje 13.

© fotograaf onbekend

In ieder geval moet Janus al rond zijn vierde of vijfde jaar verbrand zijn geraakt. Foto's van na die tijd laten hem al met zijn karakteristieke gezicht zien waaraan hij zijn bijnaam te danken heeft: Kiepoog.
Als jongen van een jaar of tien trok Janus elke woensdag met zijn stiefvader Marinus -Rien- Mol mee naar de wekelijkse veemarkt. Rien haalde beesten op bij boeren, of leidde de dieren op de markt van de veewagens naar de hallen en omgekeerd. Daarmee verdiende hij wat bij. Janus voelde zich tot dat ruige marktleven wel aangetrokken en liet op de veemarkten niet gauw verstek gaan.
Cornelia W. Borghs * 1917 †+ 1920
Zij is de dochter  van SjappieBorghs en Antoinetta Vorstenbosch, die op  5 juni 1914 zijn getrouwd.
Later  in 1921 of 1922 is Netje Vorstenbosch  † 27 oktober 1959 hertrouwd.


Martinus, roepnaam Sjappie Borghs, de vader van Janus-Kiepoog Borghs, die zijn laatste jaren woonde op een kampje bij Eersel, overleed in 1972.

foto © Gaston Remery, 1967.
 

Vader Mol raakte op een gegeven ogenblik aan de drank. Hij zou in zo'n bui van de stadswal zijn gevallen en zijn verdronken. Dat was met carnaval februari 1944.
Later ging Janus zelf de handel in. Steeds zocht hij een vrij beroep zonder afhankelijkheid van anderen en het liefst in de buitenlucht.














Vervolg Janus Borghs 

Ouderen herinneren hem nog als bloemenverkoper. Toen de benzinepompen ook bloemen gingen verkopen voelde Janus zich in zijn beroep tekort gedaan en stopte er mee.
Als woonadressen zijn er in de loop der tijd velen genoemd: de Beurdsestraat, ook de Muntel en de Oude Hulst, later pas de Berenbijt en het allerlaatst het Lombardje.

Sjappie ofwel Marinus Borghs is in 1972 overleden. Dat gebeurde bij een verkeersongeval op de Hapertse dijk waar een auto hem met zijn fiets omver reed.
De uitvaartdienst werd maar door enkelen bezocht. Behave Janus ook andere -eerder onbekende -familieleden, te weten twee nichten van Janus. De pastoor had op verzoek van Janus geen bidprentjes laten drukken omdat er toch geen mens iets om de dood van Sjappie Borghs zou geven.

Janus overleed dus op 5 oktober 1981, maar kort ervoor 1979 of 1980 was hij al in elkaar gezakt. Hij heeft het me nog verteld maar de oorzaak valt moeilijk te achterhalen of het moet van de drank zijn geweest. Janus had een eigen opvatting over carnaval. Dan trok hij erop uit en mogelijk dat hij van diverse kanten gefêteerd werd. 'Carnaval is voor alle rangen en standen weg. Het is een straatfeest waarbij je van de ene herberg naar de andere gaat en drinkt, of liever gezegd zuipt en vreet', aldus een opgenomen door Janus verteld relaas.
bron: Met dank aan Tom Tacken die met fotograaf Gaston Remery in 1967 op het spoor kwam van Martinus Borghs.

Janus haalde vaak gekke grimassen uit en slaakte kreten in de richting van lieftallige dames.
© fotograaf onbekend
Prins, lakei of politieagent, maar altijd als aanvoerder van 't volluk..
© fotograaf onbekend
Janus liep altijd voorop en ha dook elk jaar een andere uitmonstering gekozen.

foto © waarschijnlijk jan verhoeff
Op het bord staat: Wij zoeken een seksie prins...

©  fotograaf onbekend


Janus Kiep site

Voor Janus Kiep constateert - na het Brabants Dagblad [Logboek, 11-8-2006] een 'groei' van het aantal Bossche weblogs. Dat is aanleiding zich af te vragen wie nu achter die sites schuilt. Onder de geformuleerde vraag rond nieuwsgaring. Er op uit. Wil Janus Kiep ook graag de namen weten van de medewerkenden journalisten/schrijvers Maar dan zul je toch eerst zelf de handschoen moeten opnemen om op die vraag een antwoord te krijgen. Dat artikel is dan wel ondertekend met ene reade wikel. Daaruit kun je tal van componeren, maar Janus Kiep blijft, ondanks zijn verdiensten en soms originele invallen, voor velen helaas een anoniem medium, zowel gezien vanuit de initiërende als van de kant van de reacties. Het excuus is dat deze redacteuren anoniem en dus onherkenbaar beter over Bossche zaken kunnen schrijven, zonder dus aan een persoon of instituut gekoppeld te zullen worden. 

In dat artikel noemt Janus Kiep ook de nieuwe weblogs die de stad nu bezit op. Die blijken na een bezoek [11082006] weinig up to date te zijn. Als concurrende sites meldt Janus: stadsnieuwsdenbosch.nl geleid door Alfred Heeroma en denbosch.blogtalk.nl., een initiatief van Jos Goedmakers. Daarachter zit ook de naam Louise Hildebrand. hoofdredactrice.
De redactie van Janus Kiep doet de suggestie een groot Bosch smoelenboek aan te leggen.  Het is handig voor nieuwsbrengers en -lezers om je dorpsgenoten en bestuurders te herkennen. Dus aan iedereen die wil meekwekken en schrijven over ons dorp: leg een Groot Bosch Smoelenboek aan. Dat helpt echt,' aldus Janus Kiep.
Site met - o.a.- Janus-Kiep-Borghs  / den bosch , december 2004.

Zoals eerder gemeld bestaat er een site getiteld Janus Kiep. Het bezoekadres is: www.januskiep.nl.**
Die site brengt, onder de redactienaam 'Hendrien -afgeleid van de huishoudster van Peer van den Muggenheuvel- wetenswaardigheden over 's-Hertogenbosch. Vele feiten uit de Bossche geschiedenis worden aangehaald, maar de eerste bronvermelding* moeten we nog tegenkomen..  

**Noot weblog JanusKiep: Sedert september 2009 is de site JanusKiep.nl opgeheven.

* Noot jatwerk door Janus Kiep
Indertijd -in 2004- werd op de site Janus Kiep kritiek geleverd over de afwezigheid van bronnen bij overgenomen artikelen. Janus Kiep, die toen al reageerde op dit harde commentaar, laat op 8 augustus 2006 nog eens weten dat zij niet specifiek actueel is in haar berichtgeving maar meer als weblog inhaakt op de actualiteit. Aan bronvermelding wordt niet direct /rechtstreeks gedaan, maar meer in de geest van: '..zoals het Brabants Dagblad meldt..' of '..op Bastion Oranje gezien'.. etc. aldus de toelichting van de redactie.
Janus Kiep verzocht Bastion Oranje dan ook het woord jatwerk weg te halen.. Deze harde term hebben we nu vertaald in 'Ontleend aan.. Maar nogmaals: als een medium niet aan bronvermelding doet, blijft het jatten. 

Vervolg:'Site met -o.a.- Janus Borghs december 2004
Consequent is de site Janus Kiep in ieder geval niet. Wanneer ze de krant [Brabants Dagblad] aanvalt op 'respect'' gaat ze zelf in de zonde. Bijvoorbeeld het artikel over mevrouw Lycops van de bloemen-en plantenzaak 'Andries Visser' op het Fonteinplein, verwijten ze de redactie niet de wens van haar te respecteren om geen voornaam te noemen. Daar kun je over twisten.
Maar wanneer die site over de stadsfiguur Janus Kiep praat, vergeet ze dat Janus gewoon Janus Borghs heet. Het is niet verwonderlijk dat de straatnamencommissie het voorstel van www.janus etc om een nieuwe straat naar Janus Borghs te noemen, niet bij haar keuzes heeft meegenomen! De redactie van de Janussite diende als voorstel 'Janus Kiepstraat' in... 

Kortom, de boodschap aan de alom met kritiek gevulde redactie 'Hendrien' luidt: Verbeter de wereld en begin bij jezelf. 

Kritiek van 'Janus Kiep' op Brabants Dagbladrubriek 'De Kwestie'Bastion Oranje, 9 augustus 2006.
Begin augustus 2006 schreef columnist George van der Zande van de site Janus Kiep een kritiek op 'De Kwestie', een rubriek van het Brabants Dagblad. George vindt die rubriek flauw en anoniem etc., termen die vergelijkbaar zijn met kwalificaties van nagenoeg elke weblog, dus ook die Janus Kiep exploiteert. Die lezerscommentaren bevatten nu eenmaal geen hoog taalgehalte en worden met initialen of bijnamen ondertekend.
Kortom ook hier weer luidt de conclusie: 'De pot verwijt de ketel dat ie zwart ziet'.

Latere aanvulling door redactie Janus Kiep: De redactie van de site Janus Kiep kwam later met een aanvulling op de column van een lezer - George van der Zande- die aanvankelijk integraal was opgenomen: Deze stadscolumn werd ingezonden door George van der Zande uit Den Bosch. De geplaatste column of mededeling vertegenwoordigt geenzins de mening of stellingname van de redactie van JanusKiep.nl



Terug naar boven