Bossche geschiedenis komt dankzij acht BB-ers voorbij

Printerversie
Gepubliceerd op: 09-10-2011 | Gewijzigd op: 20-04-2019
Op acht locaties stonden zondagmiddag 9 oktober 2011- in de Maand van de Geschiedenis - BB-ers onder een parasol, die meer een regenscherm was, hun verhaal te vertellen van hun zaak of de zaak/winkel/bedrijf waarbij deze Bekende Bosschenaren op enigerlei manier in hun leven betrokken zijn geweest.
Vaak werden de ontmoetingen een samenspraak of de meegebrachte foto's of relikten waren aanleiding daar op in te gaan, zoals een deegrol van bakker Theo Huibers [Kolperstraat] of een glas in loodraam van de slagerij van  Bert Pauli's ouders aan Achter het Stadhuis.
De vertellers stonden allen voor 'hun' zaak of bij het onderwerp waarin zij zijn gespecialiseerd.

Het rijtje vertellers
• Hooge Steenweg 13, Zammatteo. Vertellers zijn Claudia en Enzo Zanin;
• Visstraat/ Smalle Haven, De Gruyter. Vertellers zijn dr. Frans van Gaal en Niek van der Donk;
• Snellestraat, De Cosmopoliet. Verteller is drs. Coen Free;
• Achter het Stadhuis, Slagerij Pauli. Verteller is Bert Pauli;
• Kolperstraat, Bakkerij van Kessel. Verteller is Theo Huijbers;
• Markt, Frits van der Ven. Verteller is Jan van der Ven;
• Gasselstraat, Bloemenwinkel Magazijn Iris. Verteller is Richard Verstappen;
• Hinthamerstraat, Hotel Hof van Brabant (Eurohotel) en Bagatelle. Verteller is Kitty Mulders-van Leeuwen.

Nieuw De Gruyterboek
Frans van Gaal, die alvast de sluier optilt van zijn aanstaande boek over De Gruyter, heeft een verklaring waarom de De Gruijters zo dicht in de binnenstad bij elkaar panden en een fabriek bouwden.
De familie wilde graag controle houden over hun mensen. En je moet beseffen dat het begrip 'afstand' twee eeuwen geleden heel anders lag. Men woonde ook in een betrekkelijk kleine stad. Als men de stad uitging kwam men via een stadspoort in polders en weilanden terecht.
 
Theo Huibers vertelt over de deegrol van zijn
opa's die de bakkerij  Huibers [voorheen Van Kessel] en hun nazaten de bakkerij tot 2005  hebben geleid. 
De rol moet al zeker van 1898, het jaar van de oprichting,  zijn.

foto © paul kriele, 9 oktober 2011.
Gezinsfoto met Theo Huibers' ouders, Theo zelf [links voor]  en de vier zusjes voor de zaak in de Kolperstraat nu  Pauw modezaak. 
Rechts staat Lena de Wit, de hulp in de huishouding.
Moeder heeft d'r arm in het gips omdat ze kort ervoor over een zerk in de Sint Jan was gestruikeld.
Boven en rechts: Bert Pauli, zoon van een slager, vertelt over de zaak aan Achter het Stadhuis [nu Chocolata]. Achter hem staat een glas in loodraam uit de winkel van toen. Ook op de rechter foto. Het raam met een ossekop bevond zich boven de winkeldeur.

foto's  © paul kriele [boven] en roland brouwer [rechts], 9 oktober 2011.

Van Gaal heeft vanuit allerlei perspectieven het beleid van De Gruyter bestudeerd.
Een van zijn conclusies is dat bij de oprichting van het bedrijf - in1818 - 65% van de ondernemers bij de bepaling van een bedrijfsvestiging voor een locatie koos, waar ze geboren en getogen waren. Zo bleven bijv. de Grasso's, de De Gruyters en de sigarenfabrikanten trouw aan hun stad. Dat verschijnsel staat in Amerika bekend onder het begrip Circum Valley. Californië is daar een voorbeeld van.  Er speelden dus geen rationele, maar emotionele factoren bij die keuze mee.

Theo Huibers mocht niet in de zaak van zijn vader Harrie komen werken, tenminste niet toen hij nog jong was.  Hij werd er op uitgestuurd om eerst bij een andere bakker ervaring en kennis op te doen.
De zaak is jammer genoeg gestopt maar Theo bakt nog wel eens speculaas met Finkers samen in de Orthenstraat en  voor zijn kleinkind zo af en toe worstenbroodjes. Tussen de vertellingen door laat Theo oude foto's zien en een bord dat boven de winkelpui hing en aangeeft dat de bakkerij bij het 100-jarig bestaan in 1998 Hofleverancier werd. Daarop staat in het embleem:  R.K. patroonsbond St. Honoratus.
Van Kessel had één dochter en die trouwde met een van de zonen van bakker Huibers. Zo kwamen twee bakkers geslachten bij elkaar..'.

De vlot vertellende Pauli
Pauli's vader begon oorspronkelijk als knecht bij slager Kuipers op de Graafseweg 14. Kuipers' was Pauli goed gezind en voor 100 gulden mocht de zaak worden overgenomen. Zo lag Pauli's begin als slager op de Graafseweg en vervolgens dus op Achter het Stadhuis. In het adresboek van 1950 staat nog ' L. Pauli Nieuwstraat 12'. Dat is overigens niet zo vreemd want de dochter van groenteboer Van den Akker, Annie, is met  L. Pauli getrouwd. Die groentezaak is later voortgezet door Henk van den Akker, die meer naar een bloemenhandel overging.

Pauli is in zijn vertellingen ook een man van anekdoten.  Zoals die over de eerste prijs die ze wonnen van de Boterfabriek Nederveen. Die prijs werd uitgeloofd aan de slagerij die het meeste pakjes boter had verkocht. Vader stuurde alle acht man personeel door de achteruitgang naar buiten en liet ze voorom weer binnen komen om een pakje boter te kopen. Ja, hij was op zijn manier best slim, glimlacht Pauli die op verzoek het rijtje bakkers en slagers uit die tijd opsomt: er warenr nogal wat slagers in de stad en met name in de Pijp. Daar zaten de paardenslagers van onder meer Van de Wildenberg en slager Wartenberg. De Pij,p daar komen De Kikvorschen vandaan.  80 % van de Hofkapel was slager, vertelt Pauli, onder wie Van Esch en Kitselaar.
Topper was Lammers op het Fonteinplein, die was voor de sjiek, dan kwam Voets. Pauli was de betere volkszaak. Hoedemakers had een winkel in de Ridderstraat en slager Van de Wildenberg zat in de Kolperstraat. Elk had zijn specialiteit.'

Patroonheilige van de slagers:  Sint Nikolaas
Nog zo eentje:  Over de bekende Bossche muzikant/ accordeonist Huub Jansen. Als die  op zijn ronde binnenkwam, dan ging  de zaak op slot en was het een half uurtje dansen op muziek.
Pauli is geen slager geworden  maar ging het 'grotere' bedrijfsleven in  o.a. bij de Greenery. Pauli werd later wethouder en is in die tijd dan ook vaak langs het grote schilderij gelopen dat in de trappenhal van het stadhuis hangt. Daarop staat de H. Nicolaas, de patroonheilige van de slagers afgebeeld.
 
 -Boven: Kitty Mulders-van Leeuwen van de Bagatelle vertelt op de Hinthamerpromenade over Francé, ofwel het Eurohotel van haar ouders Van Leeuwen. Ze leidt nu met haar man Eef  de lucnroom Bagatelle, die voorheen cafetaria Noba van Pietje Nouwens heette.

foto's © roland brouwer [boven] en paul kriele, 9 oktober
2011.
Coen Free, die over zijn hobby, muziek en met name de Bossche popmuziek veel kan verhalen.
-Rechts: Frans van Gaal, die over een maand
met een boek over De Gruyter uitkomt en daarin
geheel nieuwe aspecten aanhaalt en uiteenzet. Hij
staat hier op de oude parkeerplaats van de De Gruyterfabriek in de Visstraat.

-Onder: Jan van der Ven van de modezaken en bontzaken Frits van der Ven. De oudste van een dertiental staat hier redenerend voor het pand Markt 29. Dat was meer een linnen en beddegoed zaak.
Later kwam er op Markt 25 de modezaak van Frits
van der Ven bij en weer later, op Markt 15-17, het
grote pand van Society shop en Be-one, een bontzaak.


foto's © paul kriele, 9 oktober 2011.

Jan van der Ven, die tussendoor zegt van de stad te houden en ook toekomst ziet voor Den Bosch, heeft vaak goede redeneringen en adviezen. Ook dit keer krijgen de omstanders een lesje te horen. Jan als antwoord op de crisis die alom wordt verkondigd: 'Laten we de uitdaging aandurven. We zitten helemaal in een decadente maatschappij.
Ik ben de oudste van de Van der Vens. Ik heb alles meegemaakt. Ook de grote ontwikkelingen op de Markt. Daar is het allemaal begonnen.'

De wereld is aan het veranderen.
Jan is geen doemdenker. Zodra iemand maar negatieve geluiden laat horen roept hij hem/haar ter verantwoording. 
'Den Bosch heeft wel erg veel feesten,' zegt  iemand uit het publiek. Jan: 'En so what..?'  'Ja maar al die evenementen kosten veel geld,' krijgt hij als antwoord .
'Ja maar, repliceert Van der Ven, 'De Bosschenaren houden van een feestje. Maar in andere steden letten ze op de centen en vinden een feestje te duur...'

En Jan gaat verder in zijn filosofie over de maatschappij en de crisis: 'De hele welvaart staat op het spel. Daarom: moeten we het verleden koesteren. De oplossing van de crisis is er al. De toekomst geeft de oplossing. Je moet je baseren op ons erfgoed. We kunnen niet bij de pakken neerzitten.
Vader zag in de jaren tachtig het einde van de zaak al aankomen. Dat kwam mede door de weerstand tegen bont, acties die in Nederland sterker waren dan in bijv.  België, waar we ook zaken hadden. Het eerste wat ie zei: 'Laat  het personeel niet vallen en sluit Den Bosch - als stad van de oprichting -als laatste.'

Een van Coen Free's  hobby's is muziek. Hij schreef het boek over de Bossche muziek. Plotseling zegt de BB-er: 'In wezen is de popmuziek in Den Bosch begonnen.' 
Maar die ontwikkeling heeft Free uitvoeriger en meer gedetailleerd in 'Dit gaat nooit meer voorbij', toegelicht.
We staan bij Cosmopoliet in de Snellestraat, dat in de jaren 50-60 een bekende dansgelegenheid was. 

Terugkomend op een van Free's specialiteiten: 'De ontwikkeling  van de popmuziek is aan de Molukkers te danken. Die kwamen rond 1951 gerepatrieerd uit Indonesië, onder wie de -latere- Tielman brothers  aan wier beroemdheid zich later de Flying Rockers, met Cees Vermeulen-Windsant, op trokken.

Bloemist IKris  en IJssalon Zammatteo
Enzo en Claudia Zanin die hier voor de ijssalon van Zammatteo in de Hooge Steenweg de oude locatie van Zammatteo. Eerder had deze salon voorgangers achtereenvolgens in de Visstraat, Hinthamerstraat en tegenwoordig zit de zaak in de Nieuwstraat. Richard Verstappen van de voormalige bloemisterij Iris in de Gasselstraat.

foto's © roland brouwer, 9 oktober 2011.

Free staat onder een grote parasol, net zoals de andere vertellers. Om het kwartier doen zij hun verhaal. Zo rond  14.30 uur komt er maar een enkeling aanlopen. Maar hun betrokkenheid bij de Bossche geschiedenis is groot. 

Terug naar boven