Avond vd geschiedenis met o.a. Dries van Agt & Frans van Gaal

Printerversie
Gepubliceerd op: 02-10-2012 | Gewijzigd op: 02-10-2012
Op Maandagavond 1 oktober 2012, bij de start van de Week van de Geschiedenis, begon in TheateradParade de Avond van de Geschiedenis, die georganiseerd werd door het [Stadsarchief ism de BAM] en Duke Cultural Productions.

Naast muziek van ’De Koninklijke’ en een film over de Uilenburg, waren de meest aansprekende gasten oud-Commissaris der Koningin en oud- premier mr. Dries van Agt en dr. Frans van Gaal.
Theo Verbruggen van de NOS, leidde als spreekstalmeester de bijeenkomst in de Pleinzaal, die door een kleine 300 man werd bijgewoond.
Van Agt blikte maar kort terug op zijn Bossche periode en had er ook een anekdote over, maar zijn met veel mimiek en taakvondsten doorspekte toespraak was ook te vaak een persoonsverheerlijking.

-Boven: Het muzikale gedeelte van de Avond van de Geschiedenis in de Pleinzaal [TheateradParade] op maandag 1 oktober 2012, werd voor een deel verzorgd door de 'Koninklijke Harmonie 's-Hertogenbosch' olv dirigent Sjef Ipskamp, die [rechts boven] door prensentator Theo Verbruggen wordt ingeleid.
-Rechts: Een volle
Pleinzaal.

foto's © paul kriele, 1 oktober 2012.

Welkom aan de ‘rijken’
Theo Verbruggen, die de avond met verve leidde, keek bij zijn welkom de zaal in, waar hij, ondanks het thema ‘Arm en Rijk’, alleen maar rijken zag zitten. ‘Maar we gaan het zeker over armen hebben’. Daarmee blikte Verbruggen vooruit op een documentaire van over de toen verpauperde Uilenburg die een van de meest gezellige uitgaanswijken van de stad is geworden.
Jef Monté was een van de tien wedstrijddeelnemers die over het thema ‘Arm en Rijk een documentaire over de Uilenburg had gemaakt.
Daar had hij vijf weken de tijd voor gekregen. ‘Erg kort,’ aldus Monté junior, die zijn vader, de docent Nederlands, Gerard Monté in de film had gevolgd tijdens diens ’Literaire wandeling’ door de Uilenburg. Maar de beginnend filmer, die na afloop van de vertoning van Theo Verbruggen een boeket bloemen kreeg aangereikt, was er toch erg tevreden over.
Op de website van de Tijdreiziger is de film te zien.







Producent en bedenker van de film 'Arm en Rijk in de Uilenburg' Jef Monté die hier bloemen ontvangt van de presentator. 


foto © paul kriele, 1 oktober 2012.

De foute en verloederde Uilenburg
Enkele sprekers onder wie Toine van Stiphout [Keershuis] en Mieke Kemps-Heijmans [rijwielhandel Kemps] blikt terug op de tijd van de slechte reputatie van de buurt door foute cafés waardoor men een straatje omliep. Toine had het café-restaurant tien jaar geleden van zijn vader, de bekende Toon de Stip, overgenomen en haalde onder meer de evenementen [Uilenburg actief en Jeux de boules] aan die de gezamenlijke horeca hier jaarlijks organiseren.
De voorvechter van het behoud van de Binnendieze, architect Jan van der Eerden, keek nog eens terug op een van de grootste en langdurigste restauratiewerken, die ’t land ooit heeft gehad. Het stoppen van de Binnendieze als open riool en de restauratie van het 10 km lange binnenstadstraject, dat duurde van 1973-1999.

Dat miljoenenkarwei begon in 1971 in de Uilenburg, dankzij de partij Beter Bestuur, waarvan de advocaat mr. Hein Bergé en Van der Eerden de voortrekkers waren. Hun partij wist in de raad een omslag te bereiken waardoor het dempingbesluit van 1969 werd ingetrokken door de aanname van het Integraal Binnenstadsplan waardoor ook de aanleg van een verkeersring rond de binnenstad verviel.


Twee daadwerkelijke producenten Marcel Ploegmakers[Duke Cultural Productions] en Rob van de Laar van het Stadsarchief.

foto's © paul kriele, 1 oktober 2012.
De speciale gasten met wethouder Huib van Olden [l.], die volgens Verbruggen als wethouder 'een pretpakket aan portefeuilles heeft, waaronder Sociale Zaken, Arbeidsmarkt, Sport en Recreatie, ICT,  Historie en  P&O.

Middenin mr. Dries van Agt oud-commissaris der Koningin en oud-premier en dan Hans Meester van de BAM en uiterst rechts Rolf Hage van het Stadsarchief .

Met die restauratie en het op initiatief van enkele horecamannen [Jan van Kollenburg] en Ben van Gemert opzetten van een rondvaart [1985] kreeg de stad een trekpleister van formaat.
In 1986 werd dat initiatief overgenomen door de Kring Vrienden van ’s-Hertogenbosch.

Muzikaal duo en ‘de Koninklijke’
De gevarieerde onderdelen, werden ook nog eens afgewisseld door de Koninklijke Harmonie, die enkele potpourri’s over de stad en carnaval speelde en door het duo Ad Simons en Frans Hoedmakers met liedjes zoals ’t Bontje van m’n moe en De Gouden Korenaren.
 







Het duo Ad Simons en Frank Hoedemakers
met een echte Bossche potpourri
.

 foto © paul kriele,1 oktober 2012.

Lezing Frans van Gaal verschil tussen arm en rijk
Frans van Gaal, die bekend staat, niet alleen als docent van het KW 1 –College en communicatie specialist, heeft ook een verleden als politicus, te beginnen bij de CPN en later overgestapt naar de Stadspartij Knillis.
Door zijn proefschrift en vervolg studies [De Gruyter] van het Bossche arbeidersleven rond 1900 kan Van Gaal grondig inhaken op de arbeidsomstandigheden en het sociale leven uit die tijd. Van Gaal ging dan ook regelmatig in op de crisis van de jaren 20 en 30 van de vorige eeuw.

Maar opvallend waren zijn conclusies over de standvastigheid van de Bossche armoedzaaiers die geen betere woningen [Manus Krijgsman /Bossche Pad] wensten en ook niet instemden met het opheffen van de - in dit geval - wijd verbreide huisvlijt in de sigarennijverheid.
Maar wat die woningbouw voor sociaal zwakkeren betreft, zat ook de weerstand van de bond van baksteen fabrikanten de bouw tegen van huizen, die voor het eerst in beton ipv in baksteen werden gezet.

Deze openbaringen volgde uit Van Gaals opzet arm en rijk tegen over elkaar te plaatsen, wat hij van de andere- de rijke kant- deed met de anekdote over een nieuw te bouwen ambachtschool die in plaats van die op de Wolvenhoek moest kiomen.

De Rijken vluchten naar Vught
Zo bleek in de jaren 30, toen de woningbouw achterbleef, de rijke Bosshenaren naar Vught te verhuizen. Een herstructurering van het St.Jacobs[kerkhof] met de nieuwe wijk 'Het plantsoen' [Bethaniëstraat en Sasse van IJsseltstraat] en de  villawijk in Hintham [Boterweg e.o.]  zijn daar voorbeelden van.
Maar ook met foto’s uit de oude doos kreeg men een kijk op de situatie in het begin van de vorige eeuw. Van Gaal toonde rijke en armen herenhuizen, de Peperstraat tegenover de volksbuurten, zoals De Pijp en Poort van Diepen.
Of aan de hand van foto’s van scholen, zoals het Rijks Gymnasium [Nachtegaalslaantje] en de armenscholen [Verwersstraat en Zuid Willemsvaart].









Frans van Gaal bood na afloop van zijn lezing aan Van Agt een boek over Den Bosch aan
.

 foto © paul kriele, 1 oktober 2012.

De kakkers tegen scholenbouw
De invloed van de rijken op de maatschappij sprak boekdelen zoals onder meer uit het voorbeeld van het dwarsbomen van de vestiging van een nieuwe ambachtsschool op ’t Zand nabij het Julianaplein, moest blijken.De oude, op een zolder van een pand in de Wolvenhoek gevestigde school, voldeed niet meer. Maar raadslid Sasse van IJsselt blokkeerde de keuze voor nieuwbouw nabij het Julianaplein op ’t Zand, waar overigens eerder ook nog de bouw van een Openbare Nutsschool aan de Van der Does de Willeboissingel de weerzin van de De Gruyters en onwonenden aan het Julianaplein had opgeroepen.

Van Agt en Indonesië
Het was de CDA-premier, bij zijn bezoek in 1980 aan een ontwikkelingsland, dat kort voor de verkiezingen plaats vond, verboden iets in het Nederlands te zeggen. Maar het zou Dries niet zijn geweest om dat verbod te negeren. Hij eindigde zijn rede aan het eind van een statiebanket toch in het Nederlands en haalde oude teksten van ondermeer Multatuli aan, uit de tijd van de Nederlandse overheersing.
Dat raakte wel emotioneel sommige Indonesische oud-beambte uit de tijd van de Max Havelaar, maar niet zijn gastheren.\

Zie Indonesiëreis over Van Agts Indonesiëreis in 1980.

De poses en mimiek  van Dries van Agt, die soms met uithalen en stemverheffing het publiek voor zich innam. foto's © paul kriele, 1 oktober 2012.

Van Agt op Bosch’ bastion bij herdenking Frederik Hendriks beleg.
In 1979, 350 jaar na het Beleg en de inname van de stad door Frederik Hendrik, was de toenmalig premier van Agt op Bastion Oranje ere-gast.
Op dit bastion, dat overigens pas in 1647werd opgericht, werd de bevrijding van ’s-Hertogenbosch herdacht.
‘Wat bevrijding,’ sprak Van Agt met stemverheffing. ‘Ik kreeg toen van een of andere ambtenaar een toespraak voorgelegd, die ik in de auto onderweg naar Den Bosch doornam. Maar ik heb die tekst helemaal naar mijn eigen inzicht aangepast. Bevrijding van de Spanjaarden.. ? Dat was het voor velen zeker niet.
Ik maakte er mijn eigen versie van.'

'Maar die herdenking liep helemaal mis,' vervolgde de oud-premier breed gebarend en met soms een wat denigrerende teneur voor een doodstille zaal.
'Toen die Bossche kanonnetjes, die ze daar hebben staan, een saluutschot moesten lossen, weigerde de een na de ander. Daarop zei ik: zet die dingen nu eens met de loop naar het Westen. Den Haag bedoelde ik natuurlijk. Dan zul je wel zien. En ja hoor, verrèk, het eerstvolgende schot lukte plots wel ! '

Bezorgd over de toekomst
Van Agt was zijn aandeel in deze avond over de Geschiedenis begonnen met een weinig positief beeld van de huidig\e en toekomstige wereld.
Hij constateerde dat '...de 20ste eeuw als de wreedste geschiedenis van de mensheid wordt beschreven. Er waren nog nooit zoveel mensen omgekomen.
Onder Stalin, Hitler en Mao zijn 170 miljoen dodend gevallen. Door dit menselijk toedoen is het dwaas om in nostalgie om te kijken,' aldus spreker.
'Maar gelukkig en dat is uniek is er nu een internationaal strafhof en een gerechtshof in Den Haag.
Dit is een sprong voorwaarts in de geschiedenis.'

Maar voor de toekomst was Van Agt niet erg positief.
‘We zijn afhankelijk van gas uit Rusland. Maar daar tegenover is Saudi Arabië niet erg stabiel,' sprak Van Agt zorgelijk bij het aanstippen van zijn nadrukkelijk geuite wens voor een sterk en verenigd Europa.
‘Europa moet zich in de wereld robuuster gaan opstellen.'
Maar ook veiligheid en leefbaarheid, maakte hem zorgen. ’Zou deze wereld nog bewoonbaar en leefbaar blijven voor nieuwe generaties. Ik ben er absoluut niet zeker van.’

Van Agts wensen voor Kabinetsformatie
Dichter bij huis, de kabinetsformatie, daarover had de oud-premier ook volop kritiek en wensen:
-Er zijn teveel partijen, dat werkt versnipperend
-Er is een overdaad aan debatten en de deelnemers krijgen te weinig tijd zich voor te bereiden en zeggen zinnetjes op die gedicteerd worden door hun pr-lui,
-ofwel er is ook weinig nuancering en weinig ruimte voor voors en tegens,
-de kijker krijgt nauwelijks de tijd om te luisteren en tijd om met de spreker mee te denken,
-teveel opiniepeilingen, waardoor steeds meer mensen strategisch kiezen, dus niet meer op die partij van hun eerste keuze. Maw: ik kies niet voor Rutte, daarom stem ik op Samson en andersom.

Naar aanleiding van die zogenaamd geheime bespreking [Haagsche hotel Des Inde] tussen hem en VVD-er Hans Wiegel eind jaren 70, droeg Van Agt, als vrolijke noot over die formatie van 30 jaar geleden een eigen bedacht gedichtje voor:

Toen in de schemering van Den Haag
Ons kabinet in elkaar werd gezet,
was dat geen noest negosiëren?
Maar een vluggertje tussen twee heren.
Daarmee werd de formatie gered
Zo was het maar net.’

Wethouder Huib van Olden  stipte na de lezing bij Van Agt de beroemde Bosschenaar Jeroen Bosch aan. Een aspect dat Van Agt in zijn rede helemaal was vergeten en daarom lachend en meer meesmuilend dit cadeau in ontvangst nam... foto's © paul kriele, 1 oktober 2012.

Bossche historische quiz
Het slot van deze 'Avond van de Geschiedenis' werd afgerond met een quiz met enkele bijzondere vragen over de Bossche armenzorg, de volksbuurten en de Binnendieze.

Marcel Ploegmakers [l.] en wethouder Huib van Olden kozen dmv een bonnetjessystyeem de kandidaten voor deelname aan de Geschiedenisquiz uit. De winnaars van de Bossche historische quiz vlnr. G. Ubink, Niek de Vries en Hans Goossens.

foto's © paul kriele,1 oktober 2012.

De geschiedenisquiz verliep mbv  bonnetjes die elke bezoeker bij de ingang van de zaal had ontvangen. Na een eerste keuze telde de selectie ruim 25  kandidaten. Maar er bleven na een serie vragen uiteindelijk tien deelnemers over, waaruit tot slot drie winnaars rolden, te weten G. Ubink, Hans Goossens en Niek de Vries, die allen uit handen van Rob van de Laar een ingelijste ets van de stad ontvingen.

Bloemen voor presentator Theo Verbruggen van de organisatie [Rob van de Laar].
foto's © paul kriele, 1 oktober 2012.
De 'Koninklijke' met nog een slotmelodietje en op de achtergrond op een scherm geprojecteerde 'historische foto's van de harmonie.

Het slot
Waarop als afsluiting door ‘de Koninklijke’  nog een deuntje speelde en presentator Theo Verbruggen en dankwoordje en een 'wel thuis' uitsprak. Verbruggen kreeg van de organisatoren, Rob van de Laar en Marcel Ploegmakers [Duke Cultural Productions] een bloemetje cadeau.
 
Zie ook www.detijdreiziger.nl voor bijv. de film 'Arm en rijk in De  Uilenburg' vanJef Monté.


Terug naar boven