Impressie gesprekken met schrijvers op Literaire Manifestatie

Printerversie
Gepubliceerd op: 14-03-2015 | Gewijzigd op: 11-04-2018
In het programma van de Literaire Manifestatie met gastpresentator, de radioman, bekend van ‘Taalstraat’, Frits Spits, werd het publiek verhalen voorgeschoteld die varieerden van humor via emotie, naar ontroering.

In deze 18e editie en de van de Boekenweek waren te gast Peter Middendorp [*Emmen, 1971] columnist bij de Volkskrant,
de Vlaamse Griet Op de Beeck [*1973], journalist schrijver Jan Brokken [*1949] en de -nog meer door de Boekenweek- bekend geworden Dimitri Verhulst [*Aalst, 1972].
Met name de laatste die aan bod kwam, was al niet de minste, zonder de anderen te kort te doen, maar de Vlaming Dimitri Verhulst riep met zijn levensverhaal en de vertellingen uit een van zijn boeken niet alleen doodse stilte op in de volle theaterzaal, maar ook momenten van ontroering.
In het verloop van de avond toonde Spits zich een journalist, die zich gedegen had voorbereid, nagenoeg  van zijn geïnterviewden alle boeken had gelezen en de juiste vragen stelde en -nog meer- de schrijvers tot hun recht liet komen.





Radiocoryfee Frits Spits begon zijn presentatie met wat quizvragen over literatuur, die hij aan het publiek stelde
.


foto © paul kriele, 13 maart 2015.
 

Peter Middendorp gaf aan -daartoe bevraagd door Spits aan de hand van drie grote portretten van W. F. Hemans Harry Mulish en Gerard van 't Reve met wie hij de meeste verwantschap voelde.
Middendorp had moeite te kiezen tussen Mulisch en van 't Reve. 'Maar het begon bij Van 't Reve, maar de thema's van Hermans zijn me ook lief.'
Boeken van Middendorp zijn: Noordeloos, Amateur en het reisboek Eerst had ik een leuke vriendin.
In het gesprek draaide het om PM als zoon van een filiaalhouder van Blokker in Emmen waar het gezin Middendorp boven woonden. Dat werd beschreven in Vertrouwd voordelig. 
In die Blokkerwinkel werkte Peter al van jongs af aan, maar ook in de Emmense dierentuin. 'Ik was al vroeg verwoed geraakt op lezen, maar in je puberteit en zeker in het rustige protestantse Emmen kwam je daar niet voor uit. Als vriendjes over de vloer kwamen stopte ik snel mijn lectuur weg en zette André Hazes op. Lezen en schrijven kwamen weer later  toen ik ontdekte dat ik verhaaltje schreef en dat schrijven een vak is.
Door Spits en Middendorp werd 'het stille Emmen' even neer- en weggezet. 'Daar gebeurt nooit iets, er werd nooit gevochten. Het was een dooie stad. 'Maar er komen wel Cuby and the Blizzerds vandaan,'  zei Spits treffend. 'En... er was eens een wolf...'

Zoektocht naar vaders liefde

Het gesprek mondde uit in de beschrijving van de zoektocht van Middendorp naar de liefde van zijn vader en de relatie van vader-grootvader, die Peters vader al op 7 jarige leeftijd verloor. De slechtziende grootvader schijnt op zijn 51ste  vanuit een café, waar hij wijn moest afleveren, in het kanaal 's nachts op weg naar huis, te zijn verdronken. Middendorp vermoedt zelfmoord.
Opa, die dus al slechtzien wad miste die nacht ook zijn oriëntatiepunt, een lantaarn die stuk was. Gewoonlijk was een schemerlamp die voor het raam stond zijn houvast. Hij verwarde toen die twee met elkaar.
Middendop: 'Het karakter van mijn  vader is bepaald door vroegtijdige dood van opa. Dat heb ik pas later ontdekt.'

Griet Op de Beeck
Bij de Vlaamse Griet Op de Beeck, bekend onder meer van 'Kom hier, dat ik je kus' en 'Vele hemels boven de zevende' ,was Spits vooral door die liefdevolle titels geraakt. 'Maar dat zal je nog tegen vallen,' repliceerde Op de Beeck.  Maar aan die uitdaging ging Spits niet aan voorbij. 'Kom hier...', dat vind ik wel mooi. Nu heb ik de kans. Maar die hele zaal dan?', vroeg de interviewer zich af... Kom hier, dat ik je kus' werd door het tv-programma De Wereld Draait Door gekozen als boek van de maand.
Op de Beecke zei graag in Nederland te komen. Op mijn14e nam ik me al voor me geheel aan literatuur lezen te gaan wijden.
In de keuze voor W. F. Hermans, Mulisch of Van 't Reve, antwoordde de Vlaamse: 'Ik begon met het hele seksuele bolwerk van Mulish. Maar als ik moet kiezen, dan voor de woestigheid van Van 't Reve, dat spreekt me nog het meeste aan.
Bij de reeks vragen door Spits, zei op een gegeven moment de schrijfster, die in 2013  genomineerd was voor de AKO Literatuurprijs dat je aan de vragen van een interviewer juist iets meer over die persoon te weten komt. Dat vind ik het mooie hiervan.'  Spits: 'Wat je schrijft is een enorme zoektocht naar liefde.'
 
Jan Brokken
Erg indringend was het verhaal van de journalist schrijver Jan Brokken, die na anderhalf jaar –onder meer - archiefonderzoek het boek ‘De Vergelding’ op de markt bracht. Een oorlogsverhaal –in fictie- dat zich afspeelt in het overwegend protestantse Rhoon. Die bestseller draait om de sabotage middels een elektriciteitskabel, die een Duitse militair dodelijk treft. Zeven inwoners van Rhoon verschijnen als represaille voor een Duits vuurpeleton. Een jongetje van 7 jaar is gedwongen een getuige.
Kern was de vraag van Spits of Brokken een keuze maakt tussen goed en kwaad?
Maar bij de in 1949 in Rhoon geboren Brokken gaat het meer om het waarom. Waarom deed iemand iets in de oorlog of liet hij of zij het na. Waarom deelde een NSB-er ,die geroerd geraakt was door de effecten van de Hongerwinter, vanuit een NSB-opslag gestolen voedsel uit aan de hongerige armen. Welke motieven had die man?
Later in het gesprek zou hij stellig het vraagstuk voorleggen dat aan de rol van de vrouw in de oorlog nauwelijks aandacht werd besteed. Noch Lou de Jong noch andere schrijvers/onderzoekers hebben ooit iets over de taak en de inbreng van de vrouw in de oorlog vastgelegd.

Brokken heeft met zijn De Vergelding de samenleving 70 jaar na de oorlog nog zo geraakt, wat blijkt dat hij honderden lezingen geeft en zelfs zaterdag 14 maart naar Duitsland afreist om daar- mede dankzij een lovende recensie in ‘Die Welt’ lezingen te gaan geven.









Journalist /schrijver Jan Brokken met links zijn echtgenote en rechts Griet Op de Beeck.

foto's © paul kriele, 13 maart 2015.
Links: Het moment waarop Peter Middendorp
in het Bestuurscentrum het buffet opent.
Links André Stikkers van Boekhandel Heinen.

 

Schrijver van het Boekenweekgeschenk.
Nog aangrijpender is het verhaal van de spraakwaterval Dimtri Verhulst
Dimtri charmeerde allereerst al het publiek door zijn trots te uiten om in de feestweek van de Boekenweek eregast te zijn is. ‘Ik voel het als een eer dat ik de kar mag trekken van de Nederlandse Boekenweek,’ sprak Verhulst die moest bekennen dat ze dit literaire fenomeen in Vlaanderen met een boekenbeurs in Antwerpen, waar reis- en kookboeken liggen uitgestald, afdoen.

De schrijver van het Boekenweekgeschenk had humor volle en gevatte uitspraken in het aandeeltje ‘Muziek [ Spits’favoriete onderwerp]. Daar zei de in 1972 in Aalst geboren schrijver plots: ‘ Ik vind het jammer dat mijn moeder niet op haar veertiende zwanger is geworden, dan had ik nog Frank Zappa gekend..
Maar serieuzer werd het pas toen hij sprak over zijn familie en zijn tijd in een tehuis voor uit huis geplaatste kinderen. Dat is wat anders dan een internaat, als reactie op de naam, die Frits Spits aan de inrichting gaf die Verhulst bedoelde Want dat scheelt in een internaat verblijven kinderen die onhoudbaar zijn in een gezin. Maar bij een uit huis plaatsing mankeert er iets aan de ouders, aldus de zoon van een aan drank verslaafde vader.
Schrijven heb ik al vanaf mijn zesde geleerd. Dat begon bij juffrouw Christiene. Zij heeft mij in het eerste leerjaar schrijven geleerd. Ik wist meteen al wat ik wilde doen: Jules Verne-achtige verhaaltjes. Je denkt dan nog niet dat je schrijver wordt, net zo min als een jongen die met Lego speelt aan hebt beroep architect denkt. Je doet het omdat je het leuk vindt en nu nog !





De schrijver van het Boekenweekgeschenk 2015
Dimitri Verhulst, die er trots op gaat
in Nederland de Boekenweek te mogen opluisteren.


foto ©  paul kriele, 13 maart 2015.

Dimitri verhulst: Eerst neveus daarna een spraakwaterval
In de aanloop naar zijn optreden als laatste gastspreker zat Dimitri - op rij 9 in het theater - nog friemelend aan zijn vingers te pulken, maar eenmaal in de fauteuill op het toneel werd de Vlaming met zijn vertelling een innemende en boeiende persoonlijkheid, die nagenoeg aan een stuk daar even een levensverhaal neer zette. Met zijn prachtige gearticuleerde basserige stem bezorgde de jongensachtige, 43-jarige Vlaming  met zijn hefigi levensverhaal mij en wellicht de muisstille zaal ontroering. 

Vervolg interview  met Dimitri Verhulst
Frits Spits: ‘Wat deed je toen je door je moeder uit huis werd gezet?
Dimitri: ‘Ik vluchtte, maar niet in het schrijven. Ik deed andere dingen. Ik geloof niet in het therapeutisch schrijven. Het was een wilde tijd met wilde, aan de drank verslaafde, ooms.
Ik heb veel geleerd van dronken mensen. Zij hebben mij geholpen met dat naïeve spel van hoe vertel je iets. Dat larmoyante gezeik over het leven. Stilistisch vond ik dat heel boeiend..
Ik heb het nog altijd. Taal, dat zit overal of je nu bij de kapper komt of bij de bakker. Daar hoor je de pareltjes van taalgebruik.'

Tot slot keert Dimitri -op vragen van Spits - terug naar zijn vader.
‘Ik ben heel laat van mijn vader gaan houden. Het was een beul. Geweld in huis. Toen hij startte met afkicken en naar een kliniek ging, keerde het bij mij in positieve zin. Dat was een begin dat ik van hem ben gaan houden. Toen pas ben ik hem gaan aanvoelen. Ik kreeg loyaliteitsgevoelens.
Maar dat was ook op het laatst van zijn leven..’.





Chansonnier Mathieu Engels, die met zijn broer Guillaume een eigen theatershow  heeft.
Mathieu studeert in juni 2015
af aan de Koningstheater Akademie
.

foto © paul kriele, 13 maart 2015
.
Chansonnier Mathieu Engels.
Tussen de interviews door speelde en zong als een volleerde chansonnier de Vlaming Mathieu Engels, die de komende maand juni afstudeert aan de Koningstheater Akademie in Den Bosch Met liedjes van Vlaamse en Nederlandse componisten wist dit jeugdig talent die zich met de gitaar begeleidt, het publiek te boeien en met een korte interact te amuseren. Mathieu treedt nu al op samen met zijn broer Guillaume in een theatershow.
Zie www.wellwellwell.be  ofwel:  Mathieu Engels
   


Terug naar boven