Boekenweek met ÷zcan Akyol, Thomas Verbogt & Griet op de Beeck

Printerversie
Gepubliceerd op: 17-03-2018 | Gewijzigd op: 17-03-2018

Ontmoeting met schrijvers
Özcan Akyol is een van de meeste populaire schrijvers /tv-fenomenen [o.a. in DWDD en de docu ‘De neven van Oeus’ en zes columns per week]  


Özcan Akyol [*1984] nam, zoals bekend van hem, geen blad voor de mond. Akyol  moest toegeven dat het momenteel wel een beetje veel is:  ‘Tja dat vind ik zelf ook wel. ’Hoe krijg je het voor elkaar?’, vroeg daarop Pieter van der Wielen. ‘Ja, dat vraag ik mezelf ook wel eens  af:  ’s middags als de kinderen een dutje doen, of ’s nachts omdat ik weinig slaap. ’s Morgens begin ik met het doornemen van 4 à 5 kranten omdat ik wil voorkomen dat ik iets van anderen zou herhalen.’

Pieter van der Wielen: ‘Went het dat je er soms flink van langs krijgt?’ Akyol: ‘Het went. Je leert beter te relativeren. Maar het is niet leuk zeker als de recherche belt om te melden dat  ze me beter gaan beveiligen. Ik vraag me dan wel eens af:  Waar doe ik het voor? ‘

Opmerking Pieter van der Wielen toonde zich een slagvaardige en minder als een entertainer manifesterende interviewer. Maar des te meer kwamen de achtereenvolgende séances door zijn rustige en in de boeken ingewijde persoonlijkheid, de schrijvers ten volle tot hun recht.  

Griet op de Beeck, die verlaat aankwam, doordat ze elke dag drie maal moet optreden voor de krant en de tv/ Ze is erg vermoeid geraakt. Vooraf werd door Pieter van der Wielen gezegd dat ze na afloop maar 60 boeken zou signeren en vroegtijdig naar huis zou gaan.

De Vlaamse schrijfster, met wie weer uitgebreid over haar incestsituatie werd gesproken, begon uitgeblazen al reagerend op het moment in het Bossche theater: 
'Dit is een heerlijke afwisseling  in zo'n groot theater. Maar het is wel pittig en toch ook een warm bad waar de mensen met eindeloze lievigheid mee inlaten. Trouwe lezers ontvangen je als een soort dochter..' .   


TheateradParade
Pieter van der Wielen
 interviewt Özcan Akyol.

foto © paul kriele, 16 maart 2018.
...........................................................



De overstap naar Akyols vader.

 ‘Mijn vader kwam met  mij en twee broers eind jaren 70 als gastarbeider naar Nederland en ging in Deventer wonen. Het enige wat hij van dit land wist dat Oranje pas het WK hadden gewonnen.

Van der Wielen: ‘Je schrijft er in je boek Eus grappig over, maar ook aangrijpend en heel rauw. Er zit geen vergeving in. In dit boek is je vader een ‘loepzuivere hufter’.

Özcan: ‘Ik hoopte een diepere laag te ontdekken, iets wat ik zelf in mijn jeugdjaren niet had gezien. Op mijn bezoek aan mijn geboortestreek in Turkije hoorde ik dat hij bekend stond als een slechte vader. De anekdotes over hem spraken boekdelen. Als  kleuter was het al een kutkind. Het zat er al van jongs af aan in. Die man had al narcistische trekjes. In het schrijven ontdekte ik een zeer markant man. Maar des te meer groeide mijn fascinatie voor mijn moeder. De vraag rees bij mij: hoe kan een vrouw 40  jaar bij zo’n dranklustige vreemdganger  blijven?

Toen ik een tv-gesprek met mijn moeder zag en het antwoord op haar vraag hoorde of hij kinderen had bij die andere vrouw, was dat het moment dat ik aan dat boek begon. Zo absurd vond ik dat. Ik besefte dat ik thuis niets intellectueels noch iets emotioneels  zou kunnen bereiken. Wellicht kon ik er met een romannetje nog een slaatje uit proberen te slaan...,’ zegt Akyol op zijn manier komisch  evenals zijn antwoord  op Pieters vraag: ‘Heb je over je boek ooit iets van je ouder over teruggehoord?’ Akyol: ‘Het geluk is dat  mijn ouders analfabeet zijn. Het enige wat ik van haar hoorde was de veelzeggend opmerking: Wanneer ga je nou eens werken?’ Alsof dat tussen 9 en5 moet gebeuren. Ze begrijpen er helemaal niks van.’

Maar dan toch weer zegt Akyol dat ze zijn schrijven niet leuk vinden. 'Hoewel.. ze weten niet wat er in staat,' waarop Pieter zegt: ‘Misschien lijk je in je schrijven en in je gedrag  toch wel op je vader…?’ Akyol: ‘Nou ja, wat je zegt, in Turkije zeiden ze: Hé, jullie die twee heten Akyol, maar wij zeggen altijd ‘alcohol’…


Dus dat klopt wel een beetje, ik ben bot, rechtuit en dan mijn hang naar mooie vrouwen. Maar het verschil is dat ik het van mezelf weet.Juist daardoor vertoon ik compensatiegedrag.’ Waarop Akyol de armoede thuis beschrijft. En dan: ’Nu zie ik aan hoe luxe we leven en hoe ik mijn kinderen verwen dat ik daarmee de vroegere armoede compenseer. Maar met dat ‘recht zetten' verpest ik mijn kinderen.. waardoor zij op hun beurt in het gezin een machtspositie verwerven . ‘Pieter: ‘Heb je ooit getwijfeld je voort te planten..?’’Akyol: ’Ja, dat is een goeie vraag. Ik heb wel eens stil gestaan bij: Hier begin ik niet aan. Maar ik heb wel veel vriendinnetjes gehad.  Maar ik had me voorgenomen dat wat mij is overkomen dat wil ik later mijn kinderen niet aan doen.

Het enige waar ik me nu schuldig door voel is dat ik te hard werk en te weinig thuis ben. Ben ik er wel genoeg?, zeg ik wel eens tegen mezelf.'

Hoofdstuk van Akyols schrijftalent

Pieter vraagt: ‘ Hoe de literatuur in je leven terecht is gekomen?’ Akyol: ‘Nou, ik was er wel mee bezig. Met terug werkende kracht  kun je dingen beter duiden. Maar wat ik deed daar was geen belangstelling voor. Ik kon goed verhalen vertellen, zaken goed beargumenteren. Op het atheneum had ik een acht voor taal, maar de hoofdonderwijzeres  adviseerde anders  omdat ik een Turk ben… Met dat probleem  had ik ook te maken met ontmoetingen te leggen. Pas op mijn achttien ging ik een boek lezen. Doorat ik de eigentijdse schrijvers leerde kennen, zag ik opeens dat er in het leven veel meer was . Dankzij het lezen kwam ik in een zelfherkenningsproces. Ik werd autonoom. Door  die ’kennismaking’ met al die personages zag ik tevens wat  er in mij zat.. .Tot die tijd werd dat door mensen om me heen ontkend. Door mijn slaapstoornissen was ik al vroeg wakker en zette ik de radio aan. Dat  kon ik met niemand delen. Ik had geen output.’

Pieter van der Wielen gaat terug naar het schrijven. ‘In je boeken spaar je niemand.’ Akyol: ’Ik ben cynisch. Ik zie de wereld als een verschrikkelijke plek. Het is onvolmaakt. Ik vraag me dan af: Waar is dit goed voor?  Men denkt dat ik zwartgallig ben maar in mijn boeken moet je ook de humor kunnen herkennen. Dat houdt me op de been. Als dat verdwijnt, verdwijnt alles….

Maar een ellendige jeugd is natuurlijk een goudmijn voor een schrijver.... Doordat ik die ellendige periode heb doorgemaakt is later mijn begrip voor vaders die hun gezin verlaten  gegroeid.’

Rechts Thomas Verbogt [*Nijmegen,1952].
Links Özcan Akyol [*1984].

foto © paul kriele, 16 maart 2018.
............................................................................................... 



Thomas Verbogt [*Nijmegen, 1952] debuteerde in 1981 met de verhalenbundel ’Feestavond’. De meest recente en ook meest succesvolle romans zijn ‘Als de winter voorbij is' en ’Hoe alles moest beginnen’. Daarop richt Pieter van der Wielen zijn vragen

Mijn jeugdvriend uit Nijmegen was Frans Kusters. Ik heb hem jaren later nog in Amsterdam ontmoet. Frans overleed in 2011.
Mijn uitgever vroeg op een gegeven moment of ik niet een boek wilde schrijven over twee jongens. Op die vriendschap is dat boek 'Feestavond' gericht. Met dat autobiografisch schrijven voelde ik de hang naar verbeelding en het verzinnen. Ik merkte dat ik de ruimte teveel bij mezelf voelde.


En de daarop volgende romans ‘Als de winter voorbij is’ en Hoe alles moest beginnen’ die twee leidde al lang een bestaan in me. Ze horen bij elkaar en hebben gemeen datgene waar ik tot dan toe niet aan toe kwam. Met namen over mijn leven. Maar dat gaat over in een verhaal. Met andere woorden, ik verzin er mijn werkelijkheid bij. Zo gaat dat vaak ook als ik in Amsterdam ga wandelen en ik loop bijvoorbeeld  door het Vondelpark dan zie ik daar een opmerkelijke vrouw met een hondje lopen. Dat is dan weer de basis waarop ik voort borduur.

Dat verhalen schrijven vanuit de werkelijkheid, daarmee ben ik al op drie jarige leeftijd egonnen. Dat was toen ik maanden door een hersenvliesontsteking in coma heb gelegen. Ik zou doodgaan. Ik zag wel elke dat mijn ouders van achter het glas staan zwaaien. Daar is een documentaire over gemaakt. Al die herinneringen heb ik in mijn geheugen bewaard en later uitgewerkt met de vraag wat er aan de hand is geweest. Die herinneringen kwamen boven en de fantasie er om heen ging ik verder vergroten. Dat hielp me. Ik kon er in verdwijnen.’

Verbogt, die columnist is bij de Gelderlander: ‘Zo ben ik voortdurend bezig te bedenken wat ik heb meegemaakt: over verliefdheid, rouw een wandelingetje. Ik raakte daaraan verslaafd.’ Pieter parodiërend en insinuerend: ‘Dat is ook wat kinderen vaak doen. Je kunt ook nog net zoals Halbe Zijlstra overkwam, minister van Buitenlandse Zaken worden…

Verbogt: ’Al die gebeurtenissen zijn heel dichtbij. Ik dwaal er graag doorheen. Zo lijdt je het leven, het heden en het verleden. Alles bestaat naast elkaar in de wolk van je gedachten’.

Thomas Verbogt tot slot: 'Ik vind het fijn dat ik een stap overwonnen heb en dingen geldig heb gemaakt. Deze boeken ‘Als de winter..’en ‘Hoe alles moest beginnen’ bereiken een groter publiek dan die ervoor.’ Pieter: ‘Blijkbaar schrijf je op een urgenter manier. Je betrekt je lezer er intenser dan je wilt vertellen.’

Griet op de Beeck privé
Vijf jaar geleden, leefde Griet blijkbaar in een persoonlijke euforie, zoals ze aan Pieter vertelde. 'Ik wilde een schrijver durven zijn. Een boek schrijven is namelijk dood eng. Daar heb je veel moed voor nodig en dan naar een uitgever stappen !!  En dat je met zo iemand mag praten. Maar het is wel een bewijs dat je wat waard bent ..


En dan een Boekenweek dan komen er allemaal mensen op je af en die zeggen lieve dingetjes tegen je. Het is zo lief dat al die mensen voor me in de rij staan.  
Ik ben nog steeds niet mezelf.'

Griets start met schrijven 

Pieter: 'Weet je nog het moment dat je ging schrijven? Griet: 'Ja, vanaf het weggaan bij mijn fout gekozen echtgenoot. Ik dacht daar moet ik iets tegenover stellen. Na twee jaar kwam het moment dat er iets van betekenis langs kwam. Ik durfde al drie hoofdstukken aan anderen te laten lezen. Die toonden zich er enthousiast over. Dat zette me aan door te gaan. Het was een pijnloze bevalling.
Toen kwam er een moment waarop er drie uitgevers geinteresseerd raakten. Dat was tot mijn opperste bewondering. Ik hield er eerst nog eentje op afstand. Die periode betekende voor mij het hoogste moment van bevestiging. Ik dacht:  nu pas wordt het echt.
Mensen denken dat schrijven een  eenzaam beroep is. Maar voor mij betekent het bezig zijn je verdiepen in de personages. Het is heel rijk en het voelt niet alleen. De verheelrijking van het leven is zo iets moois om te doen. 
'En dat autobiografische..?', vraagt Pieter. .Griet:' 'Dat zou me hinderen. De waarheid zou mij hinderen. Kijk, die personages gaan een echt leven voor je lijden Dat kun je, gezien de privacy, niet maken. Of je zit naast iemand die niet bestaat.. 

Er wordt zoveel verwacht van het leven. Waarom?  De grootste angst in het leven is stilstand.' 'Hier bekritiseert Griet mensen die geen beslissingen kunnen nemen, die steeds dingen uitstellen. Griet zegt dan over stilstand: 'Wachten op gebeurtenissen of zelf een stap durven zetten tot iets.

Humor trekt me erg. Om de donkerste dingen te vertellen in een meer geestige contekst. Dat is veel uitdagender in plaats van typetjes te beschrijven die dingen gaan doen die zo voorspelbaar zijn. Ik praat nooit over dagelijkse futiliteiten. Ik ga liever door tot diepere roerselen.'



Bericht van vrijdagavond 16 maart 2018In Bestuurscentrum :  Aftrap Bossche Boekenweek
raditiegetrouw, zo begon ook de gastheer namens de gemeente, kabinetchef Jande Wit, begint de officiële opening van de Bossche Boekenweek* in het Bestuurscentrum met wat toespraken. Maar dat gebeurde dit keer niet.
Eric Alink, de stadschroniqueur was uitgenodigd om wethouder Huib van Olden en André Stikkers van Boekhandel Heinen te bevragen over hun persoonlijke voorkeuren en welke genres zij  verkiezen en aan Stikkers wat de toekomst brengen zal.

*Literaire Manifestatie, zo heet de opening van de boekenweek in Den Bosch. Die wordt  georganiseerd door de Bibliotheek, Boekhandel Heinen, de gemeente, het Brabants Dagblad en  TheateradParade.

Opening Bossche boekenweek
vlnr.: André Stikkers, stadschroniqueur Eric Alink, 
een pareltje in woord en schrijven, aldus Jan de Wit in zijn welkom 
en wethouder Huib van Olden
.


foto © paul kriele, 16 maart 2018.
..........................................................

Uit Alinks vragen bleek dat Van Olden veel boeken krijgt, maar ze niet allemaal uitleest en meest diagonaal doorkijkt. Alink vroeg aan Van Olden welk genre zijn voorkleur heeft:  erotisch, avontuurlijk of een klucht..?'
Van Olden:' Ik denk aan een nooit eindigende  poëzie.'
Slechts 7% leest een E-book, stelde Akink. Op vragen hoe de wethouder denkt over de omslag van de lezers naar het digitale landschap,  zei Van Olden: 'Ik maak me zorgen over dat schrijversklimaat.' 
'Hoe ga je daar mee om?', vroeg Alink aan Van Olden: 'Als stad zet je je neer als de cultuurstad van het Zuiden. Maar dat moet je wel samen -in de samenleving- promoten.'

Het Bestuurscentrum, waar
de officiële opening van de
Bossche boekenweek plaatsvond.


foto © paul kriele, 16 maart 2018.
...........................................................
 
 

Alink introduceerde zijn gesprekspartners als 'de boekensteunen van de stad'. André Stikkers is 'de sti'lle kracht achter Boekhandel Heinen.Terwijl alle andere boekwinkels verdwenen, vierde in 2017 André zijn 37 jarige 'loyaliteit aan, resp. het zwoegen bij Heinen'. 
Van Olden werd ingeleid met : 'Een wethouder met een ruggegraat tegen alle culturele instanties die samen
met de bibliotheek strijdt tegen de laaggeletterden.'
Alink: 'Van Olden Je 'bent geen boekhouder, maar een wethouder. Er liggen nogal wat dossiers ? Heb  je nog tijd een boek te lezen. 'Soms', antwoordde de wethouder.  Ik probeer alle nieuwe boeken even diagonaal door te kijken.'

De toekomst? André Stikkers: 'Er wordt meer gelezen,  meer verkocht en de omzet stijgt. Zo gauw de mensen tijd hebben gaan ze een boek kopen, 'aldus de boekhandelaar.

Terug naar boven