Opgravingen Kuipertjeswal

Printerversie

Gepubliceerd op: 02-08-2007 | Gewijzigd op: 29-10-2012
Opgravingen nabij Kuipertjeswal met vondsten die aan kuipers[leerlooierijen] en aan het Karthuizerklooster herinneren.

De hoek Kuipertjeswal met de Kruisbroedersstraat, een terreintje naast de Bossche Broek-basisschool, waar de opgravingen in 2004 plaatsvonden. foto © gerard monté, 24 juni 2004.

Inhoud:
      - Put verder uitgegraven [tot dekzand] -2 augustus 2007
      - Verder onderzoek onder straatje en funderingen v.huizen-30 juli 2004
      - Straatje en fundering oude panden aangetroffen [29/30 juli 2004]
      - Kloostersteen anno 1611 gevonden
      - Unieke looikuipen aangetroffen -21 juli 2004
      - Aspotten gevonden /Weinig spectaculairs -29 juni 2004
---------------------------------------------------
Eerste foto's van het  bouwrijp maken van het eerdere onderzoeksterrein  -oktober 2004

In oktober 2004 werd het terrein, dat in de zomer van 2004 was onderzocht, bouwrijp gemaakt.. foto © gerard monté, 29 oktober 2004

Laatste foto's -archeologisch onderzoek
Tot slot van het werk van de archeologen op de locatie Kuipertjeswal/Kruisbroedersstraat ontstond er een put van 6 meter diep. Het karwei werd kort voor de bouwvakvakantie afgesloten.

Het onderzoek aldaar is beëindigd en wordt niet voortgezet. Put nog verder- tot dekzand- uitgegraven. - 2 augustus 2007.	Vlak voor de bouwvakvakantie is het archeologisch onderzoek gestopt. -foto's © gerard monté 2 augustus 2004.

Joep Arts, Ingrid Cleijne, Aleike van der Venne en Arjën Hoff zijn al weken bezig de oudste geschiedenis boven de grond [en soms boven water] te halen.. op de hoek Kuipertjeswal/ Kruisbroedershof. Daarbij geholpen door machinist Patrick Luytelaar. Seniorarcheoloog Joep Arts heeft de leiding van het onderzoek. Ingrid Cleijne en Aleike van der Venne wisselen elkaar telkens af.

Ingrid Cleijne en Joep Arts met een muur aan de schoolkant en aan de andere zijde de muur, waarachter de dikke steunberen zaten [hieronder getoond].	Detail van de verdiepte put. In de hoek is het grondwater bereikt. Op deze plaats heeft waarschijnlijk een greppel gelegen.  foto © gerard monté, 2 augustus 2004.

Op de locatie van de eerder blootgelegde huisfunderingen [zie hieronder] en het straatje zet het onderzoek zich voort.
Onder de funderingslaag [zie hieronder], die uit puin is opgebouwd, zijn een aantal ophogingslagen verwijderd.
Verder onderzoek onder funderingen en straatje - 30 juli 2004 e.v.

Op de locatie van de eerder blootgelegde huisfunderingen [zie hieronder] en het straatje zet het onderzoek zich voort. Kijkrichting van Noord naar Zuid ofwel: deze put toont een muur die zich aan de zijde van de parkeerplaats Kuipertjeswal bevindt.	Ingrid Cleijne en Joep Arts met een muur aan de schoolkant en aan de andere zijde de muur waarachter de dikke steunberen zaten [hieronder getoond]. foto's © gerard monté, 30 juli 2004.

Meer stenen uit Klooster
Ons is intussen gebleken dat in de tuinen van huizen nabij het Kruisbroederhof bij graafwerk markante stenen werden aangetroffen. Deze stenen herinneren waarschijnlijk ook aan het voormalige Kruisbroedersklooster: een stenen steunr voor bijv een heiligenbeeld en een natuursteenen met ruitvormige versiering op de kop. 

Deze console komt uit de oude toog van de Binnendieze in de Vughterstroom. Rechts is diezelfde steen gekanted in de positie zoals die behoort te zijn. Rechts: De steen staat in een van de tuinen waaronder de Binnendieze stroomt. foto's © paul kriele, 2 augustus 2004.

Fundering oude panden naast straatje aangetroffen  28/29 juli 2004
Eind van de week 25-29 juli 2004 zijn de funderingen van twee oude pandjes blootgelegd door Ingrid Cleijne die het werk van Aleike van der Venne overnam en Joep Arts.

-Boven links op de onderzoeksplek zijn de funderingen van twee oude panden blootgelegd [linkerpand]. Het straatje loopt links op de foto, parallel met de Kuipertjeswal. -Boven rechts: Het rechterpand. De eerder gevonden leerlooierskuip zat [buiten de rechterzijmuur, waar ook de steunberen zaten].  -Links: Deze foto is genomen in de richting parkeerplaats [noord-zuid]. De omranding is van de fundering van de oude muur rond de speelplaats van de school.  Rechts loopt de straat de Kuipertjeswal. foto's © gerard monté, 29 juli 2004.

Kloostersteen 1611 gevonden  27 juli 2004.

De kloostersteen die dateert van 1611 en heeft de afmetingen heeft 80 x 60 x 40 cm.	foto's © gerard monté, 27 juli 2004

De Bossche archeologen olv Aleike van der Venne hebben in de bodem op de hoek Kuipertjeswal/Kruisbroedershof een gedenksteen ontdekt die mogelijk herinnert aan het klooster dat hier gestaan zou hebben. De straten zijn genoemd naar de Kruisheren, die de heilige Katharina als patroonheilige kozen. De volksnaam Kruisheren kregen zij vanwege hun wapenteken dat nog in de Kruiskerk en in de gevel van de oude pastorie van 1619 aanwezig is.

Op de plek van de Cathrien heeft het Kruisbroedersklooster gestaan, waarvan alleen het koor boven de Binnendieze herinnert aan de kloosterkerk. Onder het binnenplein van het huidige Kruisbroedershof lag het kerkhof van het klooster.

Aanvankelijk kwam er weinig waardevols naar boven. Met de looikuipen werd dat al anders en nu met de steen uit 1611 is de zoektocht naar de oudste bebouwing toch bevredigd. Opvallend is echter dat in de geschiedschrijving van de Kruisheren het jaar 1611 tot nu toe niet als een gedenkwaardig jaar te boek staat.

-Boven: In de diepste gegraven put op het onderzoeksterrein komen duidelijk de grondlagen in beeld. -Rechts boven: Achterin [gezien vanaf de Kruisbroedershof] zat een beerput. -Rechts de ontmantelde beerput.  foto © gerard monté, 23 juli 2004.

Looikuipen aangetroffen -21 juli 2004
In de bodem zitten ook nog enkele zware kolommen de zgn. steunberen. De archeologen weten nog niet waar die bij hoorden.

Details van de steunberen.	foto's © gerard monté, 22 juli 2004.
Na de vondst van de looikuipen wordt nog dieper gegraven.	foto's © gerard monté, 23 juli 2004

Leerlooierskuipen
Meer gedetailleerde opnamen van de looikuipen die deze week [20-25 juli 2004] in de ondergrond op de hoek Kuipertjeswal/Kruisbroedershof werden aangetroffen. 

Een blik van binnen naar buiten de kuip. Dit gat is gemaakt door houtdelen van de wand uit de kuipwand weg te halen.	De kuip -met houten bekleding - nog deels in tact. foto's © gerard monté, 22 juli 2004.

Details van de beschoeïng van een looikuip. Die werden deels met hout bedekt. foto's © gerard monté, 22 juli 2004.	Detail van een twijg. Het hout voor de kuipwand werd met twijgen aan elkaar gebonden.
Een van de looikuipen van dichtbij bezien. foto's © gerard monté, 17 juli 2004.	Een overzicht van het onderzoeksterrein met de looikuipen.

Op het terrein zijn actief: Aleike van de Venne, Ariën Hoff, Machinist Patrick Luytelaar en Joep Arts.

foto's © gerard monté, 21 juli 2004.	Op het terrein zijn actief: Aleike van de Venne, Ariën Hoff, Machinist Patrick Luytelaar en Joep Arts.

Duidelijker kan de verwijzing naar een leerlooierij niet zijn: in de grond werden ook nog hoornpitten aangetroffen. Die hoorns zaten vast aan de huiden die ter plekke werden afgeleverd.

Hoornpitten die duidelijk verwijzen naar een leerlooierij. Hoornpitten zaten vast aan de huiden van de koeien.	Nog een vraagstuk zijn de bogen in de westelijke en oostelijke zijmuur die deels met natuursteen waren afgedekt. foto's © gerard monté, 21 juli 2004.

 

Op deze situatie van 17 juli 2004 komen de eerste contouren van de -drie- looikuipen al in beeld. foto's © gerard monté, 17 juli 2004.

Houten en deels stenen looiputten
Het onderzoek staat onder leiding van senior-archeoloog Joep Arts.
Aleike van de Venne, stagiair en studente aan de UvA [middeleeuwen], vertelde dinsdag 20 juli 2004 dat bij de laatste werkzaamheden er enkele looiersputten zijn aangetroffen. Meestal waren ze van baksteen, sommigen nog ingedekt met hout. Om ze waterdicht te houden was een enkele aan de buitenkant met leem bedekt. Deze looikuipen duiden uiteraard op leerbewerking, een ambacht dat niet hier werd vermoed. Uit de fundamenten valt te constateren dat de ene looikuip in een latere fase de andere heeft verdrongen. 
De locatie laat nauwelijks enige oude -ouder dan de 18e eeuw- bebouwing zien. 'Dat op zich is voor deze hoek tussen de Binnendieze en de stadsmuur [langs de Kuipertjeswal] al merkwaardig,' vertelde eerder Eddy Nijhof.

Situiatie 4 juli 2004

-foto's © gerard monté, 03 juli 2004.	De situatie rond 4 juli 2004. In de week er aan voorafgaand zijn enkele aspotten in de grond gevonden.

Situatie 27 juni 2004
Op de hoek Kuipertjeswal/Kruisbroederstraat zijn archeologen op zoek naar resten van bewoning uit vroegere eeuwen.
Momenteel -voorafgaand aan de uitbreiding van de basischool aan de Kruisbroederstraat- verrichten de archeologen opgravingen op de hoek Kuipertjeswal/Kruisbroederstraat.

De Kruisbroederstraat die langs de St. Cathrienkerk loopt en de St.Jorisstraat met de Kuipertjeswal verbindt. foto's © gerard monté, 24 juni 2004.	Hoek Kuipertejswal en Kruisbroedersstraat. De Cathrienkerk is nog net op de achtergrond zichtbaar.

Weinig spectaculaire vondsten - 29 juni 2004
Arthur Griffioen, stagiair bij de BAM, vertelt dat er weinig spectaculairs gevonden is. Het enige leuke was een stookplaats met kolenopslag. In dat kolenhok troffen we nog ongebruikte kolen aan evenals een kolenschop. Maar de bouw dateert van rond 1900. Daar is wel ouder natuur stenen materiaal voor gebruikt, maar historisch gezien, zegt het weinig, aldus de 25-jarige student aan de UVA in de Europese Archeologie. Arthur Griffioen, die als specialisatie de middeleeuwen heeft, vertrekt waarschijnlijk vroegtijdig van deze locatie omdat hij spoedig hoopt af te studeren en daarom nog wat studie moet verrichten.

Hieronder de funderingen van huizen die in 1970 werden afgebroken. De bouwresten dateren van rond 1900.
De opgravingen die maandag 21 juni 2004 begonnen, gaan nog even door.

Het terrein gezien vanaf deaangrenzende [school-] muur op de rechter foto hierboven.	Rechts wederom die bogen 'en detail'.
Let op de bogen in die muur. foto's © gerard monté, 24 juni 2004.	Het onderzoeksterrein is verstoord door boomwortels en rioolbuizen..

Terug naar boven